Mã UNSPSC 85110000 — Phòng ngừa và kiểm soát dịch bệnh (Disease prevention and control)
Family 85110000 (English: Disease prevention and control) là nhóm UNSPSC phân loại các dịch vụ y tế công cộng (public health services) chuyên về phòng ngừa và kiểm soát dịch bệnh — bao trùm cả bệnh truyền nhiễm (contagious diseases), bệnh không lây nhiễm (non-contagious diseases) lẫn quản lý véc-tơ truyền bệnh (disease vectors management). Family này thuộc Segment 85000000 Healthcare Services và được cơ quan y tế, tổ chức quốc tế, đơn vị kiểm soát dịch bệnh sử dụng rộng rãi trong các chương trình mua sắm dịch vụ y tế dự phòng tại Việt Nam.
Định nghĩa #
Family 85110000 được UNSPSC định nghĩa là nhóm dịch vụ chăm sóc sức khỏe (healthcare services) có chiều sâu và chiều rộng đủ để phòng ngừa và kiểm soát dịch bệnh. Phạm vi bao gồm toàn bộ hoạt động mang tính can thiệp y tế công cộng — từ tiêm chủng phòng bệnh, giám sát dịch tễ, điều tra ổ dịch, cho đến kiểm soát côn trùng và động vật trung gian truyền bệnh.
Family 85110000 tổ chức thành ba class con:
| Class | Tên (EN) | Nội dung chính |
|---|---|---|
| 85111500 | Contagious disease prevention and control | Phòng chống bệnh lây nhiễm (sốt xuất huyết, lao, COVID-19, v.v.) |
| 85111600 | Non contagious disease prevention and control | Phòng chống bệnh không lây (ung thư, tim mạch, tiểu đường, v.v.) |
| 85111700 | Disease vectors management and control | Quản lý và diệt trừ véc-tơ truyền bệnh (muỗi, chuột, ve, v.v.) |
Family không bao gồm dịch vụ khám chữa bệnh trực tiếp (thuộc Family 85120000 Medical practice), nghiên cứu y học (thuộc Family 85130000), hay cung cấp thực phẩm dinh dưỡng phòng bệnh (thuộc Family 85150000).
Khi nào chọn mã này #
Chọn Family 85110000 (hoặc class con tương ứng) khi đối tượng mua sắm là dịch vụ có mục tiêu chủ yếu là phòng ngừa và kiểm soát dịch bệnh ở cấp cộng đồng hoặc cơ sở y tế dự phòng, cụ thể:
- Dịch vụ tiêm chủng mở rộng (vaccination programs) cho cộng đồng → 85111500
- Dịch vụ giám sát, điều tra và xử lý ổ dịch bệnh truyền nhiễm (sốt xuất huyết, tả, tay chân miệng, COVID-19) → 85111500
- Dịch vụ sàng lọc và can thiệp sớm bệnh không lây (tầm soát ung thư, phát hiện sớm tiểu đường, đo huyết áp cộng đồng) → 85111600
- Dịch vụ phun thuốc, diệt côn trùng, kiểm soát muỗi và vật chủ trung gian truyền bệnh → 85111700
- Chương trình truyền thông giáo dục sức khỏe gắn với phòng chống bệnh cụ thể → tùy loại bệnh mà chọn 85111500 hoặc 85111600
- Gói dịch vụ y tế dự phòng tổng hợp cho khu công nghiệp, trường học, cơ sở lưu trú khi hợp đồng bao gồm nhiều loại hoạt động phòng bệnh → có thể dùng mã family 85110000
Lưu ý: Mã này áp dụng cho dịch vụ, không phải hàng hóa. Vắc-xin (vaccine) là vật tư y tế thuộc các mã hàng hóa riêng biệt; dịch vụ tổ chức tiêm chủng mới thuộc 85111500. Tương tự, hóa chất diệt côn trùng là vật tư (Segment 12 Chemicals), còn dịch vụ phun hóa chất tại thực địa thuộc 85111700.
Dễ nhầm với mã nào #
Family 85110000 thường bị nhầm với các family lân cận trong Segment 85000000:
| Family | Tên (EN) | Điểm phân biệt |
|---|---|---|
| 85100000 | Comprehensive health services | Dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn diện — bao gồm cả điều trị, không chuyên biệt vào phòng bệnh |
| 85120000 | Medical practice | Dịch vụ khám, chẩn đoán và điều trị bệnh lý cá thể — mang tính chữa trị, không phải phòng ngừa |
| 85130000 | Medical science research and experimentation | Nghiên cứu, thử nghiệm y học — không phải triển khai dịch vụ phòng bệnh thực địa |
| 85210000 | Diagnoses of infectious and parasitic diseases-part a | Chẩn đoán bệnh lây nhiễm và ký sinh trùng — tập trung vào chẩn đoán bệnh nhân cụ thể, không phải kiểm soát dịch ở cấp cộng đồng |
| 85150000 | Food and nutrition services | Dịch vụ dinh dưỡng và thực phẩm — phòng bệnh thông qua can thiệp dinh dưỡng, phân biệt với can thiệp y tế dự phòng trực tiếp |
Nguyên tắc phân biệt then chốt: Nếu mục tiêu chính của dịch vụ là ngăn chặn bệnh xảy ra hoặc lây lan ở quy mô cộng đồng, chọn 85110000. Nếu mục tiêu là khám và điều trị bệnh nhân đã mắc bệnh, chọn 85120000. Nếu mục tiêu là chẩn đoán xác định bệnh truyền nhiễm, chọn 85210000.
Cấu trúc mã và các class con #
Family 85110000 gồm ba class con, mỗi class bao phủ một nhánh hoạt động phòng chống dịch bệnh riêng biệt:
Class 85111500 — Contagious disease prevention and control (Phòng chống bệnh truyền nhiễm) Bao gồm: dịch vụ tiêm chủng, tổ chức chiến dịch phòng dịch, điều tra và khoanh vùng ổ dịch, kiểm dịch y tế (quarantine services), truyền thông phòng bệnh lây. Các bệnh tiêu biểu trong ngữ cảnh Việt Nam: sốt xuất huyết Dengue, COVID-19, lao phổi, sởi, bại liệt, viêm gan B, HIV/AIDS.
Class 85111600 — Non contagious disease prevention and control (Phòng chống bệnh không lây nhiễm) Bao gồm: chương trình tầm soát ung thư (cổ tử cung, vú, đại tràng), sàng lọc tiểu đường và tăng huyết áp, dịch vụ tư vấn bỏ thuốc lá, can thiệp phòng ngừa bệnh tim mạch và đột quỵ ở cộng đồng. Phù hợp với các gói thầu dịch vụ y tế dự phòng tại khu công nghiệp, trường học và cộng đồng theo chương trình của Bộ Y tế.
Class 85111700 — Disease vectors management and control (Quản lý và kiểm soát véc-tơ truyền bệnh) Bao gồm: dịch vụ giám sát và kiểm soát quần thể muỗi Aedes (véc-tơ sốt xuất huyết), phun hóa chất diệt côn trùng tại thực địa, diệt chuột và kiểm soát động vật gặm nhấm trung gian, quản lý môi trường nước đọng, kiểm soát ve và bọ chét. Cần phân biệt: dịch vụ phun thuốc (85111700) vs. mua hóa chất phun (Segment 12 Chemicals).
Khi hợp đồng dịch vụ bao phủ đồng thời cả ba nhánh trên (ví dụ: gói y tế dự phòng tổng hợp cho khu đô thị), sử dụng mã family 85110000 ở cấp cao hơn.
Lưu ý procurement tại Việt Nam #
Trong hệ thống đấu thầu và mua sắm công tại Việt Nam, dịch vụ phòng ngừa và kiểm soát dịch bệnh thường được mua sắm qua các kênh:
- Chương trình mục tiêu quốc gia y tế (National Target Programs on Health) do Bộ Y tế điều phối, bao gồm các gói tiêm chủng mở rộng, phòng chống lao, HIV/AIDS, sốt xuất huyết.
- Hợp đồng dịch vụ y tế dự phòng tại các Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật (CDC) tỉnh/thành phố.
- Đấu thầu dịch vụ vệ sinh phòng dịch (diệt côn trùng, xử lý môi trường) cho khu công nghiệp, bệnh viện, trường học, khách sạn.
- Dự án hỗ trợ kỹ thuật của các tổ chức quốc tế (WHO, UNICEF, CDC Hoa Kỳ) khi ký kết hợp đồng dịch vụ phòng dịch tại Việt Nam — thường yêu cầu mã UNSPSC để phân loại chi tiêu.
Khi lập hồ sơ mời thầu, cần chú ý phân biệt rõ đối tượng mua sắm là dịch vụ (→ 85110000) hay vật tư, hóa chất, trang thiết bị phục vụ hoạt động phòng dịch (→ các mã hàng hóa tương ứng trong Segment 42 Medical Equipment, Segment 12 Chemicals). Một gói thầu tổng hợp có thể cần khai báo cả hai nhóm mã.
Câu hỏi thường gặp #
- Dịch vụ tiêm chủng vắc-xin cho cộng đồng thuộc mã UNSPSC nào?
Dịch vụ tổ chức tiêm chủng (bao gồm nhân lực, địa điểm, quản lý dây chuyền lạnh) thuộc Class 85111500 Contagious disease prevention and control, nằm trong Family 85110000. Bản thân vắc-xin (vaccine) là vật tư y tế và được phân loại theo các mã hàng hóa riêng trong Segment 51 Drugs and Pharmaceutical Products, không phải mã dịch vụ này.
- Dịch vụ phun thuốc diệt muỗi cho khu dân cư thuộc class nào trong family 85110000?
Dịch vụ phun thuốc, kiểm soát muỗi và các véc-tơ truyền bệnh khác thuộc Class 85111700 Disease vectors management and control. Lưu ý: hóa chất diệt côn trùng mua riêng (không kèm dịch vụ phun) thuộc Segment 12 Chemicals, không phải 85110000.
- Chương trình tầm soát ung thư cổ tử cung tại cộng đồng thuộc mã nào?
Chương trình tầm soát (sàng lọc) ung thư là dịch vụ phòng ngừa bệnh không lây, thuộc Class 85111600 Non contagious disease prevention and control. Nếu hoạt động bao gồm cả chẩn đoán xác định bệnh nhân cụ thể, phần chẩn đoán lâm sàng có thể khai thêm mã từ Family 85120000 Medical practice.
- Family 85110000 có khác gì với Family 85120000 Medical practice?
Điểm phân biệt cốt lõi là mục tiêu can thiệp: 85110000 nhắm vào phòng ngừa và kiểm soát dịch bệnh ở cấp cộng đồng (trước khi cá nhân mắc bệnh hoặc để ngăn lây lan), còn 85120000 là dịch vụ khám, chẩn đoán và điều trị cho bệnh nhân đã mắc bệnh. Một chương trình y tế dự phòng tổng hợp có thể có cả hai mã trong hồ sơ thầu.
- Dịch vụ kiểm dịch y tế tại cửa khẩu thuộc mã nào?
Dịch vụ kiểm dịch y tế biên giới (border health quarantine) có mục tiêu ngăn chặn bệnh truyền nhiễm lây nhập, do đó thuộc Class 85111500 Contagious disease prevention and control trong Family 85110000.
- Khi hợp đồng dịch vụ bao gồm cả phòng bệnh truyền nhiễm lẫn không lây, nên dùng mã nào?
Nên dùng mã family 85110000 ở cấp tổng hợp khi hợp đồng bao phủ nhiều class con khác nhau. Nếu hệ thống quản lý cho phép khai nhiều mã, có thể liệt kê đồng thời 85111500 và 85111600 kèm theo tỷ lệ giá trị tương ứng.
- Dịch vụ nghiên cứu vaccine có thuộc family 85110000 không?
Không. Nghiên cứu và thử nghiệm vắc-xin là hoạt động nghiên cứu y học, thuộc Family 85130000 Medical science research and experimentation. Family 85110000 chỉ bao gồm dịch vụ triển khai thực địa (phòng ngừa, kiểm soát), không bao gồm nghiên cứu phát triển.