Mã UNSPSC 51180000 — Hormone và thuốc kháng hormone (Hormones and hormone antagonists)

Định nghĩa #

Cấp nhóm 51180000 được UNSPSC định nghĩa là nhóm thuốc có tác dụng điều tiết đặc hiệu hoạt động của một hay nhiều cơ quan thông qua hệ thống nội tiết (endocrine system). Theo đó, Cấp nhóm bao gồm hai nhóm chức năng lớn:

• Hormone nội tiết (hormones): các chế phẩm là hormone tổng hợp hoặc chiết xuất, bổ sung hoặc thay thế hormone tự nhiên thiếu hụt trong cơ thể.
• Thuốc kháng hormone (hormone antagonists): các chế phẩm ức chế hoặc đối kháng với receptor hormone, qua đó giảm tác động sinh học của hormone nội sinh hoặc ngoại sinh.

Phạm vi cấp nhóm không bao gồm:

• Corticosteroid dùng kháng viêm và ức chế miễn dịch (thuộc các cấp nhóm riêng trong cấp ngành 51);
• Các chế phẩm vitamin và khoáng chất (thuộc Cấp nhóm 51400000 – Thuốc an thần, chống hưng cảm và chống lo âu Tranquilizers and antimanic and antianxiety drugs);
• Vaccine và sinh phẩm miễn dịch (thuộc Cấp ngành 51000000 nhưng ở cấp nhóm khác, ví dụ 51260000 – Thuốc chẹn adrenergic Adrenergic blocking agents).

Các cấp lớp con được phân chia theo nhóm tuyến nội tiết và chỉ định lâm sàng, giúp người mua sắm dễ xác định mã chính xác ở cấp 6 chữ số.

Cấu trúc các cấp lớp con #

Cấp nhóm 51180000 gồm các cấp lớp tiêu biểu sau:

Ngoài năm cấp lớp trên, trong một số phiên bản UNSPSC còn xuất hiện các cấp lớp bổ sung cho estrogen và progestogen (hormone nữ giới), hormone tăng trưởng (growth hormone), và calcitonin / hormone tuyến cận giáp (parathyroid hormone).

Khi mã cấp lớp chưa xác định rõ, có thể dùng mã Cấp nhóm 51180000 làm mã tạm thời trong hồ sơ mời thầu, tuy nhiên quy định đấu thầu dược phẩm tại Việt Nam thường yêu cầu mã đến cấp lớp (6 chữ số) hoặc cấp hàng hóa (8 chữ số) để đối chiếu danh mục.

Khi nào chọn mã này #

Chọn Cấp nhóm 51180000 (hoặc cấp lớp con tương ứng) khi đối tượng mua sắm là dược phẩm tác động thông qua cơ chế hormone hoặc kháng hormone. Các tình huống thực tế trong procurement dược phẩm tại Việt Nam:

1. Đấu thầu thuốc bệnh viện: Gói thầu thuốc điều trị đái tháo đường típ 2 (insulin, metformin) → Cấp lớp 51181500. Gói thầu levothyroxine điều trị suy giáp → Cấp lớp 51181600. Gói thầu oxytocin hỗ trợ sinh đẻ → Cấp lớp 51182100.

2. Mua sắm tập trung cấp quốc gia / địa phương: Insulin và các thuốc đái tháo đường thuộc danh mục đấu thầu tập trung cấp quốc gia theo quy định của Bộ Y tế; người lập hồ sơ cần tra mã UNSPSC để khai báo trên Hệ thống đấu thầu quốc gia (VNEPS).

3. Mua sắm thuốc hỗ trợ sinh sản: Các cơ sở hỗ trợ sinh sản (IVF) mua FSH, hCG, GnRH analogue → Cấp lớp 51181900.

4. Thuốc điều trị ung thư qua cơ chế nội tiết: Finasteride (ức chế androgen), bicalutamide (ung thư tuyến tiền liệt), GnRH agonist/antagonist → Cấp lớp 51182000 hoặc 51181900 tùy hoạt chất cụ thể.

Khi gói thầu gộp nhiều nhóm hormone không cùng một cấp lớp, sử dụng mã Cấp nhóm 51180000. Khi xác định được nhóm chỉ định cụ thể, ưu tiên mã cấp lớp 6 chữ số.

Dễ nhầm với mã nào #

Cấp nhóm 51180000 có thể bị nhầm lẫn với một số cấp nhóm lân cận trong cùng Cấp ngành 51000000:

1. Cấp nhóm 51110000 – Thuốc chống ung thư — Antineoplastic agents (Thuốc chống ung thư) Một số thuốc kháng hormone như tamoxifen (kháng estrogen), bicalutamide (kháng androgen), leuprolide (GnRH agonist) được dùng trong ung thư học. Điểm phân biệt: nếu chỉ định mua sắm là điều trị ung thư thông qua cơ chế nội tiết và thuốc được xếp vào danh mục antineoplastic trong dược điển, có thể xem xét 51110000. Tuy nhiên, theo cấu trúc UNSPSC, các hoạt chất này thường được phân loại theo cơ chế tác dụng chính (nội tiết → 51180000) thay vì chỉ định ung thư.

2. Cấp nhóm 51170000 – Thuốc tác động lên hệ tiêu hóa — Drugs affecting the gastrointestinal system (Thuốc tiêu hóa) Glucagon-like peptide 1 (GLP-1) receptor agonist (ví dụ: semaglutide, liraglutide) có tác dụng trên cả hệ tiêu hóa và chuyển hóa glucose. Phân loại UNSPSC xếp nhóm này vào 51181500 (Antidiabetic agents) trong Cấp nhóm 51180000, không phải 51170000.

3. Cấp nhóm 51400000 — Vitamins and Nutritional Supplements Calcitriol (vitamin D hoạt hóa) có tác dụng gần giống hormone. Điểm phân biệt: nếu chế phẩm được đăng ký là vitamin/thực phẩm chức năng → 51400000; nếu là thuốc điều trị nội tiết (ví dụ calcitonin tổng hợp điều trị loãng xương) → 51180000.

4. Cấp nhóm 51140000 – Thuốc hệ thần kinh trung ương — Central nervous system drugs (Thuốc thần kinh trung ương) Một số hormone như melatonin hoặc một số chất dẫn truyền thần kinh có thể gây nhầm. Điểm phân biệt: hormone tác động qua receptor nội tiết đặc hiệu → 51180000; chất tác động qua receptor thần kinh trung ương → 51140000.

Lưu ý procurement tại Việt Nam #

Danh mục thuốc thiết yếu và đấu thầu tập trung: Nhiều thuốc trong Cấp nhóm 51180000 nằm trong Danh mục thuốc thiết yếu Việt Nam (DMT-TCY) và Danh mục đấu thầu tập trung cấp quốc gia do Trung tâm Mua sắm tập trung thuốc quốc gia (TTMSTQG) quản lý. Insulin là ví dụ điển hình — được đấu thầu tập trung và phân bổ theo hợp đồng khung.

Phân nhóm kỹ thuật trong hồ sơ mời thầu: Theo các Thông tư hướng dẫn của Bộ Y tế và các văn bản hướng dẫn liên quan, dược phẩm trong hồ sơ mời thầu tại bệnh viện cần khai báo hoạt chất (INN), hàm lượng, dạng bào chế và nhóm UNSPSC. Người lập hồ sơ nên tra đến mã cấp hàng hóa 8 chữ số khi có thể.

Kiểm soát nhập khẩu và đăng ký lưu hành: Các sản phẩm hormone nhập khẩu (insulin sinh tổng hợp, hormone tăng trưởng, FSH tái tổ hợp) phải có số đăng ký lưu hành tại Cục Quản lý Dược — đây là điều kiện tiên quyết trước khi đưa vào gói thầu.

Chuỗi lạnh (cold chain): Một số chế phẩm trong cấp nhóm này (insulin, oxytocin, FSH tái tổ hợp) yêu cầu bảo quản lạnh 2–8°C. Điều kiện bảo quản cần được quy định rõ trong hợp đồng mua sắm và phiếu kỹ thuật.