Mã UNSPSC 51240000 — Thuốc tác động lên tai, mắt, mũi và da (Drugs affecting the ears, eye, nose and skin)

Định nghĩa #

Family 51240000 bao trùm các dược chất và chế phẩm được thiết kế để tác động cục bộ (topical / local) hoặc tác động hệ thống thông qua các đường hấp thu đặc thù của tai, mắt, mũi và da. Định nghĩa gốc của UNSPSC xác định: "This classification denotes substances that treat diseases of the ears, eye, nose and skin."

Các class con trong family 51240000 tổ chức theo cơ quan đích hoặc cơ chế tác dụng:

Family không bao gồm các thuốc hệ thống (systemic drugs) không nhắm đến các cơ quan trên, dù đôi khi được dùng hỗ trợ. Ví dụ: kháng sinh uống điều trị nhiễm khuẩn da hệ thống thuộc các family kháng sinh chuyên biệt; corticosteroid đường uống thuộc family thuốc nội tiết.

Cấu trúc mã và các class con #

Family 51240000 được chia thành 5 class theo cơ quan/nhóm tác dụng:

51241000 — Chế phẩm tai (Aural preparations) Bao gồm dung dịch nhỏ tai, thuốc rửa ống tai, gel tai điều trị viêm tai ngoài, ráy tai. Thành phần thường gặp: kháng sinh aminoglycosides, polymyxin B; corticosteroid tại chỗ (hydrocortisone); chất tiêu ráy tai (urea hydrogen peroxide, sodium bicarbonate).

51241100 — Thuốc nhãn khoa (Ophthalmic agents) Gồm toàn bộ chế phẩm dùng cho mắt: thuốc nhỏ mắt (eye drops), mỡ tra mắt (eye ointment), gel mắt, dung dịch rửa mắt. Phân nhóm theo tác dụng: kháng khuẩn (chloramphenicol, tobramycin, ofloxacin), kháng viêm (dexamethasone, prednisolone), chống tăng nhãn áp (timolol, latanoprost), làm ẩm mắt nhân tạo (hypromellose, sodium hyaluronate).

51241200 — Thuốc da liễu (Dermatologic agents) Là class rộng nhất, bao phủ kem, mỡ (ointment), lotion, gel, dung dịch bôi, miếng dán điều trị các bệnh da: nấm da (antifungals — clotrimazole, terbinafine), vảy nến (coal tar, calcipotriol), chàm (emollients, corticosteroid bôi), nhiễm khuẩn da (mupirocin, fusidic acid), và các tổn thương da khác.

51241300 — Chất làm se (Astringents) Là các chế phẩm gây co mô, làm khô bề mặt da hoặc niêm mạc, bảo vệ và giảm tiết dịch. Thành phần điển hình: nhôm acetat (aluminum acetate), kẽm oxit (zinc oxide), tanin. Dùng trong điều trị da ẩm ướt, viêm da tiếp xúc nhẹ, sơ cứu vết thương hở.

51241400 — Thuốc phối hợp điều trị mụn trứng cá (Combination antiacne agents) Gồm các chế phẩm phối hợp nhiều hoạt chất chống mụn: benzoyl peroxide + kháng sinh (clindamycin, erythromycin), retinoid + kháng khuẩn (adapalene + benzoyl peroxide), hoặc phối hợp 3 thành phần. Class này tách biệt với các đơn chất chống mụn (monotherapy) thường quy về class 51241200.

Khi nào chọn mã này #

Chọn Family 51240000 (hoặc class con phù hợp) khi sản phẩm mua sắm thỏa mãn các tiêu chí:

1. Đường dùng và cơ quan đích: Sản phẩm được bào chế để dùng tại chỗ trên tai, mắt, mũi, da — dạng bào chế là thuốc nhỏ, mỡ, kem, gel, dung dịch bôi, miếng dán, viên đặt da.
2. Chỉ định điều trị: Hồ sơ thầu hoặc danh mục thuốc ghi nhận điều trị bệnh lý tai (otitis), mắt (conjunctivitis, glaucoma), mũi (rhinitis dạng thuốc tại chỗ), da (dermatitis, fungal infection, acne, psoriasis).
3. Mã class cụ thể: Khi xác định được class, ưu tiên mã 6 chữ số (51241000, 51241100, 51241200, 51241300, 51241400). Dùng mã family 51240000 khi gói thầu gộp nhiều class hoặc không xác định được class đơn lẻ.

Ví dụ ứng dụng thực tế tại Việt Nam:

• Gói thầu thuốc bệnh viện mắt: nhỏ mắt kháng sinh, thuốc hạ nhãn áp → 51241100.
• Gói mua thuốc ngoài da cho khoa da liễu: kem corticosteroid, mỡ kháng nấm, lotion trị vảy nến → 51241200.
• Nhà thuốc mua chế phẩm nhỏ tai phức hợp (kháng sinh + corticosteroid) → 51241000.
• Dự án cung cấp thuốc trạm y tế xã (bao gồm nhiều nhóm tai-mắt-da) → dùng 51240000 làm mã chung.

Dễ nhầm với mã nào #

Family 51240000 có thể bị nhầm với một số family lân cận trong cùng Segment 51000000:

Lưu ý về thuốc mũi: Dạng thuốc xịt mũi (nasal spray) có thể rơi vào 51240000 (nếu tác dụng tại chỗ như xylometazoline, mometasone furoate xịt mũi) hoặc 51160000 (nếu là thuốc hệ thống hấp thu qua niêm mạc mũi như thuốc điều trị đau nửa đầu dạng xịt mũi). Tiêu chí phân loại: cơ quan đích của tác dụng chính, không phải đường dùng.

Lưu ý về corticosteroid: Corticosteroid bôi da/nhỏ mắt thuộc 51240000; corticosteroid uống/tiêm hệ thống thuộc family thuốc nội tiết trong segment 51000000 (corticosteroids — có mã riêng nằm ngoài 51240000).

Lưu ý procurement tại Việt Nam #

Danh mục thuốc đấu thầu: Theo Thông tư 15/2020/TT-BYT và các văn bản sửa đổi, thuốc trong nhóm tai-mắt-da-mũi tại chỗ thường được tổ chức đấu thầu theo nhóm tác dụng dược lý, tương đương với phân loại class UNSPSC. Đơn vị mua sắm cần đối chiếu tên hoạt chất với class UNSPSC tương ứng trước khi lập hồ sơ mời thầu quốc tế.

Phân nhóm kỹ thuật: Trong hệ thống thông tin y tế (HIS/ERP) tại Việt Nam, nhóm thuốc tại chỗ tai-mắt-da thường tích hợp trong module quản lý dược bệnh viện với mã ATC (Anatomical Therapeutic Chemical) song song. Ánh xạ ATC → UNSPSC tham khảo: nhóm ATC S (Giác quan) → 51241100, 51241000; nhóm ATC D (Da liễu) → 51241200, 51241300, 51241400.

Điều kiện nhập khẩu: Thuốc nhãn khoa, tai và da liễu nhập khẩu vào Việt Nam cần có số đăng ký lưu hành hoặc giấy phép nhập khẩu theo quy định của Cục Quản lý Dược (DAV). Đây là yêu cầu pháp lý bổ sung ngoài phân loại UNSPSC.