Xác định mã HS không dựa vào cảm nhận hay tên gọi thương mại, mà theo 6 quy tắc tổng quát giải thích việc phân loại hàng hóa — ban hành tại Phụ lục II kèm Thông tư 31/2022/TT-BTC (ngày 08/6/2022), dựa trên Hệ thống hài hòa (HS) của Tổ chức Hải quan Thế giới.

Quy tắc 1 luôn được xét trước: nội dung nhóm và chú giải có giá trị cao nhất. Quy tắc 2 mở rộng phạm vi nhóm cho hàng chưa hoàn chỉnh, chưa lắp ráp, hỗn hợp; Quy tắc 3 chỉ dùng khi hàng thoạt nhìn thuộc hai nhóm trở lên (và tự nó phải áp dụng lần lượt a → b → c); Quy tắc 5 dành cho bao bì; Quy tắc 6 áp dụng khi chọn phân nhóm. Nhiều hàng hóa được phân loại ngay ở Quy tắc 1.

Quy tắc 1 — Phân loại theo nội dung nhóm và chú giải

Tên của Phần, Chương hoặc Phân chương được đưa ra chỉ nhằm mục đích dễ tra cứu. Để đảm bảo tính pháp lý, việc phân loại hàng hóa phải được xác định theo nội dung của từng nhóm và bất cứ chú giải của các Phần, Chương liên quan…

Hai điểm thực tế:

  • Đừng dừng ở tên chương. Tên chương ngắn gọn, không bao quát hết hàng hóa bên trong; căn cứ là lời văn của nhóm 4 số và chú giải.
  • Đọc chú giải trước. Chú giải Phần/Chương thường loại trừ hoặc chỉ định rõ mặt hàng. Ví dụ chú giải Chương 03 loại trừ động vật có vú thuộc nhóm 01.06. Trên Chọn Mã, chú giải nằm ở đầu mỗi trang chương, ví dụ Chương 03.

Nhiều hàng hóa phân loại thẳng bằng quy tắc này, như ngựa sống thuộc nhóm 01.01.

Quy tắc 2 — Hàng chưa hoàn chỉnh, chưa lắp ráp, hỗn hợp

2(a) Hàng chưa hoàn chỉnh hoặc chưa hoàn thiện được phân loại như hàng hoàn chỉnh nếu đã có đặc trưng cơ bản của hàng hoàn chỉnh; hàng chưa lắp ráp hoặc tháo rời cũng vậy. Ví dụ trong chú giải: một chiếc xe đạp thiếu yên và lốp vẫn được phân loại như xe đạp; xe đạp tháo rời, đủ bộ phận đi cùng nhau cũng vậy — miễn là việc lắp chỉ đơn thuần là lắp ráp (vít, bu-lông, đinh tán, hàn).

2(b) Nhóm nhắc tới một nguyên liệu hay một chất thì bao gồm cả hỗn hợp, hợp chất của nguyên liệu đó với chất khác, và hàng làm một phần từ nguyên liệu đó — với điều kiện chất thêm vào không làm mất đặc tính của hàng nêu trong nhóm. Hàng làm từ hai nguyên liệu trở lên, nếu thoạt nhìn thuộc nhiều nhóm, phải xét tiếp theo Quy tắc 3.

Quy tắc 3 — Khi hàng có thể thuộc hai nhóm trở lên

Áp dụng lần lượt a → b → c:

  • 3(a) Mô tả cụ thể nhất được ưu tiên hơn mô tả khái quát. Ngoại lệ: nếu mỗi nhóm chỉ mô tả một phần nguyên liệu của hỗn hợp, hoặc một phần của bộ hàng bán lẻ, thì các nhóm được coi là ngang nhau — chuyển sang 3(b).
  • 3(b) Đặc tính cơ bản: hỗn hợp, hàng làm từ nhiều bộ phận, hàng dạng bộ để bán lẻ được phân loại theo nguyên liệu hoặc bộ phận tạo ra đặc tính cơ bản của chúng.
  • 3(c) Nhóm có số thứ tự sau cùng: khi không phân loại được theo 3(a), 3(b), chọn nhóm có số thứ tự sau cùng trong các nhóm ngang nhau.

Quy tắc 4 — Hàng giống nhất

Hàng hóa không phân loại được theo các quy tắc trên thì xếp vào nhóm phù hợp với hàng hóa giống chúng nhất. Sự giống nhau xét theo mô tả, đặc điểm, tính chất, mục đích sử dụng. Trên thực tế quy tắc này ít dùng.

Quy tắc 5 — Bao bì, hộp đựng

5(a) Hộp đựng camera, hộp nhạc cụ, bao súng, hộp đựng đồ trang sức và các loại bao hộp tương tự — thiết kế riêng cho hàng, dùng được lâu dài và đi kèm khi bán — được phân loại cùng với hàng. Không áp dụng khi bao bì mang tính chất cơ bản nổi trội hơn hàng bên trong (ví dụ hộp đựng chè bằng bạc).

5(b) Bao bì thông thường dùng để đóng gói hàng được phân loại cùng hàng, trừ bao bì rõ ràng dùng lặp lại (ví dụ bình thép chứa khí nén).

Quy tắc 6 — Phân loại đến phân nhóm và mã hàng

Trong một nhóm, việc chọn phân nhóm cũng theo nội dung từng phân nhóm, chú giải phân nhóm và các Quy tắc 1–5, với điều kiện chỉ so sánh các phân nhóm cùng cấp độ: chọn phân nhóm một gạch "-" trước, rồi mới so các phân nhóm hai gạch "- -" bên trong nó.

Vì vậy cây biểu thuế phải đọc từ trên xuống: chọn đúng nhóm 4 số → đúng dòng một gạch → đúng dòng hai gạch → mã hàng 8 số.

Trình tự tra mã HS thực tế

  1. Mô tả hàng thật cụ thể: chất liệu, cấu tạo, công dụng, trạng thái (tươi, đông lạnh, đã chế biến…), dạng đóng gói.
  2. Tìm chương ứng viên: tìm theo tên hàng trên Biểu thuế HS hoặc ô tìm kiếm, tab Biểu thuế HS.
  3. Đọc chú giải Phần/Chương để loại trừ (Quy tắc 1).
  4. Chọn nhóm 4 số, rồi xuống phân nhóm theo từng cấp gạch (Quy tắc 6).
  5. Nếu thấy hàng có thể thuộc hai nhóm, áp dụng Quy tắc 2–3.
  6. Ghi lại lập luận (quy tắc nào, chú giải nào) — rất hữu ích khi làm việc với hải quan hoặc kiểm toán.

Văn bản tham khảo

Các văn bản dưới đây là căn cứ của dữ liệu trên Chọn Mã. Tra văn bản gốc và tình trạng hiệu lực trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật (vbpl.vn) hoặc cổng thông tin của cơ quan hải quan (customs.gov.vn).

  • Thông tư 31/2022/TT-BTC: Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam (mã HS 8 số, 6 quy tắc phân loại).
  • Dữ liệu Biểu thuế trên Chọn Mã lấy từ bản tổng hợp cập nhật 05/04/2026; xem Nguồn dữ liệu.

Câu hỏi thường gặp

Quy tắc nào được dùng nhiều nhất?

Quy tắc 1 và Quy tắc 6 — đọc đúng nội dung nhóm, chú giải, rồi đi xuống đúng phân nhóm cùng cấp. Quy tắc 3 thường gặp với hàng hỗn hợp và bộ hàng bán lẻ.

Bộ quà tặng gồm nhiều món khác nhau phân loại thế nào?

Nếu bộ đáp ứng các điều kiện của "hàng hóa ở dạng bộ để bán lẻ" theo chú giải Quy tắc 3(b) (gồm ít nhất hai mặt hàng thuộc các nhóm khác nhau, cùng phục vụ một nhu cầu hoặc hoạt động cụ thể, đóng gói để bán thẳng cho người dùng), thì phân loại theo món tạo ra đặc tính cơ bản của bộ; không xác định được thì dùng Quy tắc 3(c). Nếu không đáp ứng các điều kiện đó, từng món được phân loại riêng.

Hàng tháo rời để vận chuyển có phân loại theo từng linh kiện không?

Không nhất thiết. Theo Quy tắc 2(a), hàng hoàn chỉnh ở dạng tháo rời được phân loại như hàng đã lắp ráp nếu việc lắp chỉ đơn thuần là lắp ráp. Linh kiện thừa ra so với số lượng cần để lắp hoàn chỉnh thì phân loại riêng.

Chọn Mã có thay thế được việc xác định mã của hải quan không?

Không. Chọn Mã giúp tra cứu nhanh và có căn cứ; mã khai báo cuối cùng do doanh nghiệp chịu trách nhiệm và cơ quan hải quan kiểm tra. Với hàng phức tạp, nên đề nghị cơ quan hải quan xác định trước mã số.