Mã UNSPSC 51410000 — Thuốc giãn mạch (Vasodilators)

Định nghĩa #

Cấp nhóm 51410000 bao gồm toàn bộ các dược phẩm có cơ chế tác động chính là gây giãn mạch máu (blood vessel dilation), không phân biệt đường dùng (uống, tiêm tĩnh mạch, dán da, xịt dưới lưỡi) hay chỉ định điều trị cụ thể. Định nghĩa UNSPSC gốc xác định rõ: drugs used to cause dilation of the blood vessels — cơ chế giãn mạch là tiêu chí phân loại, không phải chỉ định bệnh.

Cấp nhóm này không bao gồm:

• Thuốc chống loạn nhịp / chống đau thắt ngực không có cơ chế giãn mạch chính → thuộc Cấp nhóm 51120000 – Thuốc chống loạn nhịp, chống đau thắt ngực, liệt tim và suy tim Antiarrythmics and antianginals and cardioplegics and drugs for heart failure.
• Thuốc tác động hệ thần kinh tự chủ có ảnh hưởng gián tiếp lên mạch máu → thuộc Cấp nhóm 51150000 – Thuốc tác động hệ thần kinh thực vật Autonomic nervous system drugs.
• Thuốc lợi tiểu dùng hạ huyết áp → thuộc các cấp nhóm dược phẩm tiết niệu.

Các cấp lớp con trong Cấp nhóm 51410000 được tổ chức theo nhóm cấu trúc hóa học của hoạt chất:

Cấu trúc mã và các cấp lớp con #

Cấu trúc phân loại trong Cấp nhóm 51410000 phản ánh phương pháp luận UNSPSC: ưu tiên cấu trúc hóa học thay vì chỉ định điều trị hay cơ chế dược lý. Điều này có nghĩa là cùng một chỉ định lâm sàng (ví dụ: hạ huyết áp) có thể chứa hoạt chất từ nhiều cấp lớp khác nhau tùy thuộc vào khung hóa học.

51411500 — Vasodilator carboxylic acids (Thuốc giãn mạch nhóm axit carboxylic) Gồm các hoạt chất giãn mạch có nhóm chức carboxyl (-COOH) trong cấu trúc phân tử. Nhóm này bao gồm một số thuốc hạ áp thế hệ cũ.

51411600 — Vasodilator alcohols (Thuốc giãn mạch nhóm ancol) Các hoạt chất giãn mạch có nhóm hydroxyl (-OH) đặc trưng. Một số nitrate mạch vành có cấu trúc ancol thuộc nhóm này.

51411700 — Vasodilator alkaloids (Thuốc giãn mạch nhóm alkaloid) Các alkaloid có nguồn gốc thực vật hoặc bán tổng hợp với hoạt tính giãn mạch. Ví dụ điển hình là papaverine (được chiết xuất từ thuốc phiện, dùng điều trị co thắt mạch máu).

51411800 — Vasodilator amides and azepines and ergot alkaloids and ethers Nhóm hỗn hợp bao gồm bốn phân nhóm cấu trúc: amide (-CO-NH-), azepine (vòng 7 cạnh chứa nitơ), ergot alkaloid (alkaloid nấm cựa gà) và ether (-O-). Ergot alkaloid giãn mạch như nicergoline thuộc nhóm này.

51411900 — Vasodilator amines (Thuốc giãn mạch nhóm amin) Các hoạt chất giãn mạch có nhóm amin (-NH₂, -NHR, -NR₂). Một số thuốc giãn mạch ngoại vi và thuốc điều trị rối loạn tuần hoàn não thuộc nhóm này.

Khi nào chọn mã này #

Chọn Cấp nhóm 51410000 (hoặc cấp lớp con tương ứng) trong các tình huống procurement sau:

1. Mua sắm thuốc giãn mạch tim mạch: Các hoạt chất như isosorbide dinitrate, isosorbide mononitrate, hydralazine, minoxidil, papaverine, nicergoline được sử dụng trong điều trị tăng huyết áp, suy tim, đau thắt ngực ổn định và rối loạn tuần hoàn ngoại vi.

2. Đấu thầu theo danh mục INN: Khi danh mục đấu thầu bệnh viện liệt kê tên INN (International Nonproprietary Name) của hoạt chất, cần xác định cấp lớp con phù hợp theo cấu trúc hóa học của hoạt chất đó.

3. Phân loại gói thầu đa hoạt chất: Khi gói thầu bao gồm nhiều hoạt chất giãn mạch không cùng cấu trúc hóa học, dùng mã Cấp nhóm 51410000 làm mã gốc.

4. Tích hợp hệ thống ERP / eProcurement: Khi cần ánh xạ danh mục thuốc nội bộ sang chuẩn UNSPSC để tích hợp hệ thống mua sắm điện tử hoặc báo cáo theo chuẩn quốc tế.

Nên ưu tiên mã cấp lớp 8 chữ số (cấp lớp 514115xx–514119xx) khi hồ sơ thầu yêu cầu độ chính xác cao. Dùng mã Cấp nhóm 51410000 khi gộp chung nhóm hoạt chất giãn mạch mà không phân biệt cấu trúc hóa học.

Dễ nhầm với mã nào #

Cấp nhóm 51410000 thường bị nhầm với các cấp nhóm dược phẩm tim mạch lân cận trong cùng Cấp ngành 51000000. Bảng dưới đây liệt kê các trường hợp dễ nhầm phổ biến:

Lưu ý quan trọng về calcium channel blockers (CCB): Nhóm thuốc chẹn kênh calci (amlodipine, nifedipine, felodipine) có cơ chế giãn mạch rõ ràng nhưng trong phân loại UNSPSC có thể xuất hiện ở cả Cấp nhóm 51410000 (nếu phân loại theo cơ chế giãn mạch) và Cấp nhóm 51120000 (nếu phân loại theo chỉ định chống đau thắt ngực). Khi gặp trường hợp này, cần tra cứu mã cấp hàng hóa 8 chữ số cụ thể để xác định vị trí chính xác trong phân cấp UNSPSC.

Lưu ý procurement tại Việt Nam #

Trong hệ thống đấu thầu dược phẩm tại Việt Nam (theo các Thông tư hướng dẫn của Bộ Y tế và các văn bản hướng dẫn đấu thầu thuốc của Bộ Y tế), danh mục thuốc được tổ chức chủ yếu theo nhóm dược lý ATC của WHO, không theo UNSPSC. Tuy nhiên, khi đơn vị mua sắm cần báo cáo theo chuẩn UNSPSC (ví dụ: dự án ODA, hệ thống ERP quốc tế, tổ chức y tế quốc tế), cần thực hiện ánh xạ (mapping) từ mã ATC sang mã UNSPSC.

Một số hoạt chất giãn mạch phổ biến trong danh mục đấu thầu bệnh viện Việt Nam và mã UNSPSC tương ứng:

Lưu ý rằng bảng trên mang tính tham khảo; mã cấp hàng hóa chính xác (8 chữ số) cần tra cứu trực tiếp trong cơ sở dữ liệu UNSPSC phiên bản đang áp dụng (UNv260801).