Mã UNSPSC 20130000 — Vật liệu khoan và vận hành dầu khí (Oil and gas drilling and operation materials)

Định nghĩa #

Family 20130000 bao gồm các vật liệu và hóa phẩm được đưa vào giếng khoan hoặc vào vỉa địa tầng trong quá trình khoan, hoàn thiện giếng (well completion) và vận hành ban đầu. Đây là vật liệu tiêu hao — bị tiêu thụ, bơm xuống hoặc trộn vào giếng trong quá trình thi công, không thu hồi nguyên vẹn sau khi sử dụng.

Theo cấu trúc UNSPSC, family này được chia thành bốn class chính:

Phạm vi của family không bao gồm thiết bị cơ học (mũi khoan, cần khoan, casing — thuộc family 20120000 hoặc 20110000), cũng không bao gồm hóa phẩm xử lý dòng chảy trong sản xuất sau khi giếng đã đưa vào khai thác (thuộc family 20140000 Oil and gas operating and production equipment hoặc các segment hóa chất chuyên dụng).

Cấu trúc các class con #

Class 20131000 — Dung dịch khoan và vật liệu khoan (Drilling mud and materials)

Dung dịch khoan (drilling mud / drilling fluid) là hệ lưu chất tuần hoàn trong cột cần khoan và khoảng hở vành xuyến (annulus) nhằm làm mát mũi khoan, tải mùn khoan (drill cuttings) lên bề mặt, và duy trì áp suất đáy giếng. Các vật liệu phụ trợ trong class này gồm: chất tạo độ nhớt (viscosifier), chất kiểm soát lọc mất nước (fluid loss additive), chất tăng tỷ trọng (weighting material) như barite và ilmenite, chất nhũ hóa (emulsifier) cho hệ dung dịch gốc dầu (oil-based mud / OBM) và gốc nước (water-based mud / WBM).

Class 20131100 — Chất chèn vỉa nứt vỡ (Well fracturing proppants)

Proppant là hạt vật liệu rắn (cát thạch anh, cát phủ nhựa, gốm bauxite) bơm vào vỉa cùng với dung dịch fracking để giữ các khe nứt mở sau khi áp suất bơm giảm, tạo đường dẫn thấm cho dầu khí chảy về giếng. Class 20131100 bao gồm các loại proppant theo kích cỡ hạt, vật liệu nền, và độ bền kháng nghiền (crush resistance).

Class 20131200 — Dung dịch hoàn thiện giếng (Completion fluids)

Dung dịch hoàn thiện giếng là các hệ lưu chất không chứa hạt rắn (solids-free brine) được bơm vào giếng trong giai đoạn lắp đặt ống khai thác (production tubing) và thiết bị dưới lòng giếng (downhole equipment), nhằm kiểm soát áp suất vỉa mà không gây tổn hại tầng sản xuất. Các hệ phổ biến gồm CaCl₂ brine, CaBr₂ brine, ZnBr₂ brine và formate brine.

Class 20131300 — Xi măng giếng dầu (Oil well cement)

Xi măng giếng dầu (oil well cement / OWC) là loại xi măng chuyên dụng theo tiêu chuẩn API Class A đến Class J, được bơm vào khoảng không gian giữa ống chống (casing) và thành giếng (wellbore) để cố định ống chống, ngăn sự di chuyển của chất lỏng giữa các vỉa, và bảo vệ casing khỏi ăn mòn. Xi măng giếng dầu khác với xi măng xây dựng thông thường ở khả năng đóng rắn dưới điều kiện nhiệt độ và áp suất cao.

Khi nào chọn mã này #

Chọn family 20130000 (hoặc class con tương ứng) khi đối tượng mua sắm là vật liệu / hóa phẩm tiêu hao phục vụ quá trình khoan và hoàn thiện giếng dầu khí. Một số tình huống thực tế trong procurement dầu khí tại Việt Nam:

• Gói thầu cung cấp hóa phẩm dung dịch khoan cho chương trình khoan một giếng thăm dò hoặc khai thác → class 20131000.
• Hợp đồng cung cấp barite hoặc bentonite dùng pha chế dung dịch khoan → class 20131000 (commodity level).
• Gói mua proppant cát thạch anh hoặc gốm cho dịch vụ cắt vỉa thủy lực (hydraulic fracturing) tại bể Cửu Long hoặc bể Nam Côn Sơn → class 20131100.
• Hợp đồng cung cấp CaCl₂ brine hoặc formate brine cho hoàn thiện giếng → class 20131200.
• Gói cung cấp xi măng API Class G và chất phụ gia xi măng (cement additive) cho dịch vụ trám xi măng (cementing service) → class 20131300.

Khi gói thầu gộp nhiều loại vật liệu khoan thuộc nhiều class, dùng mã family 20130000. Khi gói thầu xác định rõ từng chủng loại, ưu tiên mã class tương ứng để phân loại chính xác hơn.

Dễ nhầm với mã nào #

Family 20130000 thường bị nhầm với các family thiết bị và vật tư liên quan trong cùng segment 20000000:

Lưu ý quan trọng: Phân biệt giữa vật liệu khoan (20130000) và thiết bị khoan (20120000) là ranh giới hay bị bỏ qua. Quy tắc kiểm tra: nếu sản phẩm được bơm, đổ, trộn vào giếng và không thu hồi nguyên vẹn → vật liệu (20130000). Nếu sản phẩm là dụng cụ, máy móc, thiết bị tái sử dụng được → thiết bị (20120000 hoặc 20110000).

Ngoài ra, hóa phẩm xử lý sau khai thác như hóa phẩm chống cặn (scale inhibitor), chống ăn mòn (corrosion inhibitor) dùng trong đường ống vận chuyển không thuộc 20130000 mà thuộc Segment 12 (Chemicals including Bio Chemicals and Gas Materials) hoặc family 20140000 tùy ngữ cảnh.

Lưu ý procurement tại Việt Nam #

Trong bối cảnh đấu thầu dầu khí tại Việt Nam, các đặc điểm sau cần lưu ý khi phân loại mã UNSPSC cho vật liệu trong family 20130000:

1. Chuỗi cung ứng đặc thù: Phần lớn vật liệu khoan chất lượng cao (barite API grade, proppant ISO 13503-2, xi măng API) được nhập khẩu. Mã HS tương ứng thường dùng để khai báo hải quan: barite → HS 2511, bentonite → HS 2508, xi măng giếng dầu → HS 2523, proppant gốm → HS 6909.

2. Hợp đồng dịch vụ vs. vật tư: Trong nhiều trường hợp, nhà thầu dịch vụ (Halliburton, Schlumberger/SLB, Baker Hughes) cung cấp cả dịch vụ lẫn vật liệu trong một gói hợp đồng dịch vụ kỹ thuật. Khi phân loại UNSPSC cho mục đích quản lý chi tiêu (spend analysis), nên tách biệt phần vật liệu (20130000) với phần dịch vụ kỹ thuật (thuộc Segment 76 — Industrial Production and Manufacturing Services hoặc Segment 83 — Public Utilities and Public Sector).

3. Kiểm soát chất lượng: Vật liệu trong class 20131300 (xi măng giếng dầu) và 20131100 (proppant) thường yêu cầu chứng nhận theo tiêu chuẩn API Spec 10A và API RP 19D tương ứng — cần ghi rõ tiêu chuẩn kỹ thuật trong hồ sơ mời thầu.