Mã UNSPSC 51270000 — Thuốc gây mê và thuốc hỗ trợ gây mê và thuốc hồi tỉnh (Anaesthetic drugs and related adjuncts and analeptics)
Cấp nhóm 51270000 – Thuốc gây mê và thuốc hỗ trợ gây mê và thuốc hồi tỉnh (English: Anaesthetic drugs and related adjuncts and analeptics) là nhóm phân loại UNSPSC dành cho các tác nhân gây mê (anaesthetic agents) — những hoạt chất có khả năng làm mất cảm giác toàn phần hoặc một phần, đặc biệt là cảm giác xúc giác và đau. Ngoài thuốc gây mê chủ đạo, cấp nhóm này còn bao gồm thuốc hỗ trợ gây mê (adjuncts) và thuốc hồi tỉnh (analeptics) dùng để đảo ngược hoặc kiểm soát trạng thái vô cảm. Cấp nhóm nằm trong Cấp ngành 51000000 – Dược phẩm bao gồm thuốc tránh thai và vắc-xin Pharmaceutical Products incl. Contraceptives and Vaccines, là nhóm quan trọng trong chuỗi cung ứng dược phẩm bệnh viện, trung tâm phẫu thuật và gây mê hồi sức tại Việt Nam.
Định nghĩa #
Cấp nhóm 51270000 bao trùm ba nhóm chức năng chính:
- Thuốc gây mê (Anaesthetic drugs): Các tác nhân ức chế hệ thần kinh trung ương hoặc ngoại biên nhằm loại bỏ cảm giác đau và ý thức (gây mê toàn thân) hoặc ức chế dẫn truyền thần kinh cục bộ/vùng (gây tê cục bộ, gây tê vùng). Định nghĩa UNSPSC gốc nhấn mạnh cơ chế mất cảm giác xúc giác và đau là tiêu chí xác định nhóm.
- Thuốc hỗ trợ gây mê (Adjuncts): Các tác nhân dùng kết hợp trong quá trình gây mê để tăng hiệu quả, giảm liều thuốc chính, hoặc quản lý tác dụng phụ (ví dụ: thuốc giãn cơ phối hợp trong gây mê toàn thân).
- Thuốc hồi tỉnh (Analeptics): Tác nhân kích thích hệ thần kinh trung ương hoặc đối kháng thuốc gây mê/an thần nhằm phục hồi ý thức và chức năng hô hấp sau gây mê.
Cấp nhóm 51270000 được tổ chức thành các cấp lớp con chủ yếu theo cấu trúc hóa học của hoạt chất, bao gồm: alcol gây mê (Anaesthetic alcohols — 51271500 – Thuốc gây mê dạng alcohol), amid gây mê (Anaesthetic amides — 51271600 – Thuốc gây mê/tê nhóm amid), dẫn chất amidin/benzofuran/butyrat/cinnamat (51271700 – Thuốc gây mê nhóm amidin, benzofuran, butyrat và cinnamat), amin gây mê (Anaesthetic amines — 51271800 – Thuốc gây mê nhóm amin), và aminobenzoat gây mê (Anaesthetic aminobenzoates — 51271900 – Thuốc gây tê aminobenzoate). Cách phân nhóm theo cấu trúc hóa học phản ánh thực tiễn phân loại dược lý quốc tế, giúp người dùng procurement xác định nhóm chính xác khi đặt tên hoạt chất trong hồ sơ thầu.
Cấu trúc các cấp lớp con #
Các cấp lớp con trong Cấp nhóm 51270000 được liệt kê theo cấu trúc hóa học như sau:
| Mã | Tên UNSPSC (EN) | Nhóm hóa học đặc trưng |
|---|---|---|
| 51271500 | Anaesthetic alcohols | Cấu trúc alcol; ví dụ: chlorobutanol, ethanol dùng gây tê tại chỗ |
| 51271600 | Anaesthetic amides | Nhóm amid; ví dụ: lidocain, bupivacain, ropivacain |
| 51271700 | Anaesthetic amidines, benzofurans, butyrates, cinnamates | Các dẫn chất đa nhóm cấu trúc; ví dụ: propofol (phenol/benzofuran-related) |
| 51271800 | Anaesthetic amines | Nhóm amin; ví dụ: ketamin, phencyclidin dẫn xuất |
| 51271900 | Anaesthetic aminobenzoates | Dẫn chất aminobenzoat; ví dụ: procain, benzocain, tetracain |
Ngoài các cấp lớp trên, Cấp nhóm 51270000 có thể chứa thêm các cấp lớp bổ sung trong phiên bản UNSPSC đầy đủ, bao gồm các nhóm halogenated hydrocarbons (thuốc gây mê bay hơi như halothan, isofluran, sevofluran), các barbiturat gây mê (thiopental), và các opioid dùng trong gây mê (fentanyl, sufentanil) tuỳ theo cách UNSPSC phân tầng từng phiên bản.
Khi nào chọn mã này #
Chọn Cấp nhóm 51270000 hoặc cấp lớp con tương ứng khi đối tượng mua sắm là:
- Thuốc gây tê cục bộ / gây tê vùng dùng trong phẫu thuật, thủ thuật nha khoa, nội soi: lidocain, bupivacain, ropivacain, articain → Cấp lớp 51271600 (amides).
- Thuốc gây mê tĩnh mạch (intravenous anaesthetics): propofol, ketamin, etomidat dùng khởi mê hoặc duy trì mê → Cấp lớp 51271700 hoặc 51271800 tùy cấu trúc hoạt chất.
- Thuốc gây tê bề mặt / gây tê thấm: benzocain, procain, tetracain dùng trong da liễu, nhãn khoa, tai mũi họng → Cấp lớp 51271900 (aminobenzoates).
- Thuốc hồi tỉnh / giải an thần: flumazenil, neostigmin, sugammadex dùng sau phẫu thuật để đảo ngược tác dụng gây mê/giãn cơ (nếu UNSPSC phân loại vào adjuncts của cấp nhóm này).
- Gói thầu dược phẩm bệnh viện có danh mục thuốc gây mê hỗn hợp nhiều hoạt chất: sử dụng mã Cấp nhóm 51270000 khi không cần xác định đến cấp lớp.
Bối cảnh Việt Nam: Trong đấu thầu thuốc bệnh viện theo các Thông tư hướng dẫn của Bộ Y tế và các thông tư đấu thầu dược phẩm hiện hành, các thuốc gây mê, gây tê thường được mua sắm theo danh mục phân nhóm tác dụng dược lý. Mã UNSPSC 51270000 tương ứng với nhóm dược lý "Thuốc tê, thuốc mê" trong phân loại của Bộ Y tế Việt Nam, phục vụ tra cứu trong các hệ thống ERP, e-catalog và phần mềm quản lý vật tư bệnh viện.
Dễ nhầm với mã nào #
Cấp nhóm 51270000 dễ bị nhầm lẫn với một số cấp nhóm lân cận trong Cấp ngành 51000000:
| Cấp nhóm nhầm lẫn | Tên (EN) | Điểm phân biệt |
|---|---|---|
| 51140000 – Thuốc hệ thần kinh trung ương | Central nervous system drugs | Gồm thuốc tác động TKTW như thuốc chống co giật, thuốc an thần kinh, thuốc hướng thần — không có cơ chế gây mất cảm giác xúc giác/đau theo định nghĩa gây mê. Opioid giảm đau mạnh (morphin, fentanyl) đôi khi gây nhầm: nếu dùng như adjunct gây mê → 51270000; nếu dùng như giảm đau thông thường → 51140000 |
| 51150000 – Thuốc tác động hệ thần kinh thực vật | Autonomic nervous system drugs | Gồm thuốc tác động hệ thần kinh thực vật (atropin, adrenalin, neostigmin thuần túy). Neostigmin/sugammadex khi dùng đảo ngược giãn cơ sau mê có thể phân loại vào adjuncts 51270000 |
| 51160000 – Thuốc tác động lên đường hô hấp | Drugs affecting the respiratory tract | Gồm thuốc giãn phế quản, corticoid hít, mucolytics. Không liên quan gây mê trừ trường hợp thuốc hồi tỉnh có tác dụng hô hấp |
| 51171500 – Thuốc kháng axit và thuốc trị đầy hơi–51171900 – Thuốc kháng loét và thuốc điều trị tiêu hóa liên quan (trong 51170000 – Thuốc tác động lên hệ tiêu hóa) | Drugs affecting the gastrointestinal system | Thuốc tiền mê kháng acid (antacids, metoclopramid) dùng trước phẫu thuật có thể nhầm; tuy nhiên các thuốc này tác dụng trên GI, không gây mất cảm giác → 51170000 |
Lưu ý đặc biệt: Một số opioid mạnh như fentanyl, sufentanil, remifentanil thường được sử dụng trong phác đồ gây mê cân bằng (balanced anaesthesia), nhưng phân loại UNSPSC có thể đặt chúng trong các cấp lớp opioid riêng thuộc 51140000 Central nervous system drugs. Người mua cần tra cứu cấp hàng hóa code 8 chữ số cụ thể để xác định chính xác cấp nhóm trước khi lập hồ sơ thầu.
Lưu ý procurement tại Việt Nam #
Trong hệ thống đấu thầu dược phẩm bệnh viện tại Việt Nam, các thuốc gây mê - gây tê thường thuộc danh mục thuốc kiểm soát đặc biệt theo Luật Dược 2016 và các Nghị định liên quan của Chính phủ, bao gồm:
- Thuốc gây nghiện: morphin, fentanyl, pethidin (dù dùng trong gây mê).
- Thuốc hướng thần: midazolam, ketamin (kiểm soát theo danh mục hướng thần).
- Thuốc gây tê tổng hợp: lidocain, bupivacain (không kiểm soát đặc biệt nhưng cần quản lý theo danh mục bệnh viện).
Hồ sơ mời thầu tại các cơ sở y tế công lập thường phân nhóm thuốc gây mê theo nhóm dược lý trong danh mục thuốc thiết yếu của Bộ Y tế, kết hợp với mã UNSPSC khi tích hợp với phần mềm ERP theo chuẩn quốc tế (SAP, Oracle, IFS). Khi xây dựng catalog dược phẩm theo chuẩn UNSPSC, nên ánh xạ đến cấp lớp 8 chữ số (ví dụ 51271600 cho nhóm amid) thay vì dừng ở Cấp nhóm 51270000 để tăng độ chính xác trong phân tích chi tiêu (spend analysis).
Câu hỏi thường gặp #
- Lidocain và bupivacain thuộc Cấp lớp nào trong Cấp nhóm 51270000?
Lidocain, bupivacain, ropivacain và các thuốc gây tê cục bộ cấu trúc amid thuộc Cấp lớp 51271600 (Anaesthetic amides). Đây là nhóm gây tê phổ biến nhất trong phẫu thuật, sản khoa và nha khoa. Khi lập danh mục thầu cho các thuốc này, nên dùng mã cấp hàng hóa 8 chữ số cụ thể thay vì chỉ dùng cấp lớp.
- Propofol thuộc mã UNSPSC nào?
Propofol — thuốc khởi mê và duy trì mê tĩnh mạch phổ biến — có cấu trúc phenol và liên quan đến nhóm benzofuran/butyrat, do đó thường phân loại vào Cấp lớp 51271700 (Anaesthetic amidines and benzofurans and butyrates and cinnamates). Tuy nhiên, cần tra cứu cấp hàng hóa code 8 chữ số cụ thể trong phiên bản UNSPSC đang sử dụng để xác nhận.
- Ketamin có thuộc Cấp nhóm 51270000 không?
Ketamin là thuốc gây mê phân ly (dissociative anaesthetic) cấu trúc amin, thường được phân loại vào Cấp lớp 51271800 (Anaesthetic amines) trong Cấp nhóm 51270000. Tuy nhiên, ketamin cũng có tác dụng giảm đau và đôi khi được liệt kê trong nhóm CNS drugs (51140000); cần kiểm tra cấp hàng hóa code 8 chữ số theo phiên bản UNSPSC cụ thể đang áp dụng trong tổ chức.
- Thuốc hồi tỉnh như flumazenil hoặc sugammadex có thuộc 51270000 không?
Flumazenil (chất đối kháng benzodiazepin) và sugammadex (giải giãn cơ) được dùng như analeptics/adjuncts trong quy trình gây mê hồi sức. Theo định nghĩa UNSPSC, Cấp nhóm 51270000 bao gồm cả adjuncts và analeptics, do đó các thuốc này có thể phân loại vào cấp nhóm này nếu cấp hàng hóa code 8 chữ số tương ứng tồn tại. Cần tra cứu thêm trong danh mục UNSPSC đầy đủ.
- Khi đấu thầu gói thuốc gây mê hỗn hợp nhiều hoạt chất, nên dùng mã nào?
Nếu gói thầu gộp nhiều hoạt chất gây mê không cùng một cấp lớp, sử dụng mã Cấp nhóm 51270000 ở cấp phân nhóm chung. Khi hệ thống yêu cầu mã chi tiết hơn hoặc phân tích chi tiêu theo nhóm hóa học, nên tách từng dòng thuốc và ánh xạ đến cấp lớp con tương ứng (51271500–51271900).
- Thuốc gây mê bay hơi như sevofluran, isofluran thuộc Cấp lớp nào?
Các thuốc gây mê hô hấp (inhalation anaesthetics) dạng bay hơi như sevofluran, isofluran, desfluran có cấu trúc halogenated ether/hydrocarbon. UNSPSC có thể phân loại các thuốc này vào cấp lớp chuyên biệt thuộc 51270000 ngoài 5 Cấp lớp được liệt kê trong bài. Cần tra cứu phiên bản UNv260801 đầy đủ để xác định cấp hàng hóa code chính xác.
- Cấp nhóm 51270000 có khác gì so với nhóm 51140000 Central nervous system drugs khi phân loại opioid dùng trong gây mê?
Ranh giới phân loại phụ thuộc vào mục đích sử dụng và cách UNSPSC gán cấp hàng hóa code. Opioid như fentanyl, sufentanil thường được gán vào nhóm CNS drugs (51140000) dù thường xuyên dùng trong phác đồ gây mê. Cấp nhóm 51270000 tập trung vào tác nhân có cơ chế gây mất cảm giác trực tiếp. Khi xây dựng catalog nội bộ, nên thống nhất quy tắc ánh xạ và áp dụng nhất quán để đảm bảo spend analysis chính xác.