Mã UNSPSC 51270000 — Thuốc gây mê và thuốc hỗ trợ gây mê và thuốc hồi tỉnh (Anaesthetic drugs and related adjuncts and analeptics)
Family 51270000 (English: Anaesthetic drugs and related adjuncts and analeptics) là nhóm phân loại UNSPSC dành cho các tác nhân gây mê (anaesthetic agents) — những hoạt chất có khả năng làm mất cảm giác toàn phần hoặc một phần, đặc biệt là cảm giác xúc giác và đau. Ngoài thuốc gây mê chủ đạo, family này còn bao gồm thuốc hỗ trợ gây mê (adjuncts) và thuốc hồi tỉnh (analeptics) dùng để đảo ngược hoặc kiểm soát trạng thái vô cảm. Family nằm trong Segment 51000000 Pharmaceutical Products incl. Contraceptives and Vaccines, là nhóm quan trọng trong chuỗi cung ứng dược phẩm bệnh viện, trung tâm phẫu thuật và gây mê hồi sức tại Việt Nam.
Định nghĩa #
Family 51270000 bao trùm ba nhóm chức năng chính:
- Thuốc gây mê (Anaesthetic drugs): Các tác nhân ức chế hệ thần kinh trung ương hoặc ngoại biên nhằm loại bỏ cảm giác đau và ý thức (gây mê toàn thân) hoặc ức chế dẫn truyền thần kinh cục bộ/vùng (gây tê cục bộ, gây tê vùng). Định nghĩa UNSPSC gốc nhấn mạnh cơ chế mất cảm giác xúc giác và đau là tiêu chí xác định nhóm.
- Thuốc hỗ trợ gây mê (Adjuncts): Các tác nhân dùng kết hợp trong quá trình gây mê để tăng hiệu quả, giảm liều thuốc chính, hoặc quản lý tác dụng phụ (ví dụ: thuốc giãn cơ phối hợp trong gây mê toàn thân).
- Thuốc hồi tỉnh (Analeptics): Tác nhân kích thích hệ thần kinh trung ương hoặc đối kháng thuốc gây mê/an thần nhằm phục hồi ý thức và chức năng hô hấp sau gây mê.
Family 51270000 được tổ chức thành các class con chủ yếu theo cấu trúc hóa học của hoạt chất, bao gồm: alcol gây mê (Anaesthetic alcohols — 51271500), amid gây mê (Anaesthetic amides — 51271600), dẫn chất amidin/benzofuran/butyrat/cinnamat (51271700), amin gây mê (Anaesthetic amines — 51271800), và aminobenzoat gây mê (Anaesthetic aminobenzoates — 51271900). Cách phân nhóm theo cấu trúc hóa học phản ánh thực tiễn phân loại dược lý quốc tế, giúp người dùng procurement xác định nhóm chính xác khi đặt tên hoạt chất trong hồ sơ thầu.
Cấu trúc các class con #
Các class con trong family 51270000 được liệt kê theo cấu trúc hóa học như sau:
| Class | Tên UNSPSC (EN) | Nhóm hóa học đặc trưng |
|---|---|---|
| 51271500 | Anaesthetic alcohols | Cấu trúc alcol; ví dụ: chlorobutanol, ethanol dùng gây tê tại chỗ |
| 51271600 | Anaesthetic amides | Nhóm amid; ví dụ: lidocain, bupivacain, ropivacain |
| 51271700 | Anaesthetic amidines, benzofurans, butyrates, cinnamates | Các dẫn chất đa nhóm cấu trúc; ví dụ: propofol (phenol/benzofuran-related) |
| 51271800 | Anaesthetic amines | Nhóm amin; ví dụ: ketamin, phencyclidin dẫn xuất |
| 51271900 | Anaesthetic aminobenzoates | Dẫn chất aminobenzoat; ví dụ: procain, benzocain, tetracain |
Ngoài các class trên, family 51270000 có thể chứa thêm các class bổ sung trong phiên bản UNSPSC đầy đủ, bao gồm các nhóm halogenated hydrocarbons (thuốc gây mê bay hơi như halothan, isofluran, sevofluran), các barbiturat gây mê (thiopental), và các opioid dùng trong gây mê (fentanyl, sufentanil) tuỳ theo cách UNSPSC phân tầng từng phiên bản.
Khi nào chọn mã này #
Chọn family 51270000 hoặc class con tương ứng khi đối tượng mua sắm là:
- Thuốc gây tê cục bộ / gây tê vùng dùng trong phẫu thuật, thủ thuật nha khoa, nội soi: lidocain, bupivacain, ropivacain, articain → class 51271600 (amides).
- Thuốc gây mê tĩnh mạch (intravenous anaesthetics): propofol, ketamin, etomidat dùng khởi mê hoặc duy trì mê → class 51271700 hoặc 51271800 tùy cấu trúc hoạt chất.
- Thuốc gây tê bề mặt / gây tê thấm: benzocain, procain, tetracain dùng trong da liễu, nhãn khoa, tai mũi họng → class 51271900 (aminobenzoates).
- Thuốc hồi tỉnh / giải an thần: flumazenil, neostigmin, sugammadex dùng sau phẫu thuật để đảo ngược tác dụng gây mê/giãn cơ (nếu UNSPSC phân loại vào adjuncts của family này).
- Gói thầu dược phẩm bệnh viện có danh mục thuốc gây mê hỗn hợp nhiều hoạt chất: sử dụng mã family 51270000 khi không cần xác định đến class.
Bối cảnh Việt Nam: Trong đấu thầu thuốc bệnh viện theo Thông tư 15/2019/TT-BYT và các thông tư đấu thầu dược phẩm hiện hành, các thuốc gây mê, gây tê thường được mua sắm theo danh mục phân nhóm tác dụng dược lý. Mã UNSPSC 51270000 tương ứng với nhóm dược lý "Thuốc tê, thuốc mê" trong phân loại của Bộ Y tế Việt Nam, phục vụ tra cứu trong các hệ thống ERP, e-catalog và phần mềm quản lý vật tư bệnh viện.
Dễ nhầm với mã nào #
Family 51270000 dễ bị nhầm lẫn với một số family lân cận trong Segment 51000000:
| Family nhầm lẫn | Tên (EN) | Điểm phân biệt |
|---|---|---|
| 51140000 | Central nervous system drugs | Gồm thuốc tác động TKTW như thuốc chống co giật, thuốc an thần kinh, thuốc hướng thần — không có cơ chế gây mất cảm giác xúc giác/đau theo định nghĩa gây mê. Opioid giảm đau mạnh (morphin, fentanyl) đôi khi gây nhầm: nếu dùng như adjunct gây mê → 51270000; nếu dùng như giảm đau thông thường → 51140000 |
| 51150000 | Autonomic nervous system drugs | Gồm thuốc tác động hệ thần kinh thực vật (atropin, adrenalin, neostigmin thuần túy). Neostigmin/sugammadex khi dùng đảo ngược giãn cơ sau mê có thể phân loại vào adjuncts 51270000 |
| 51160000 | Drugs affecting the respiratory tract | Gồm thuốc giãn phế quản, corticoid hít, mucolytics. Không liên quan gây mê trừ trường hợp thuốc hồi tỉnh có tác dụng hô hấp |
| 51171500–51171900 (trong 51170000) | Drugs affecting the gastrointestinal system | Thuốc tiền mê kháng acid (antacids, metoclopramid) dùng trước phẫu thuật có thể nhầm; tuy nhiên các thuốc này tác dụng trên GI, không gây mất cảm giác → 51170000 |
Lưu ý đặc biệt: Một số opioid mạnh như fentanyl, sufentanil, remifentanil thường được sử dụng trong phác đồ gây mê cân bằng (balanced anaesthesia), nhưng phân loại UNSPSC có thể đặt chúng trong các class opioid riêng thuộc 51140000 Central nervous system drugs. Người mua cần tra cứu commodity code 8 chữ số cụ thể để xác định chính xác family trước khi lập hồ sơ thầu.
Lưu ý procurement tại Việt Nam #
Trong hệ thống đấu thầu dược phẩm bệnh viện tại Việt Nam, các thuốc gây mê - gây tê thường thuộc danh mục thuốc kiểm soát đặc biệt theo Luật Dược 2016 và Nghị định 54/2017/NĐ-CP, bao gồm:
- Thuốc gây nghiện: morphin, fentanyl, pethidin (dù dùng trong gây mê).
- Thuốc hướng thần: midazolam, ketamin (kiểm soát theo danh mục hướng thần).
- Thuốc gây tê tổng hợp: lidocain, bupivacain (không kiểm soát đặc biệt nhưng cần quản lý theo danh mục bệnh viện).
Hồ sơ mời thầu tại các cơ sở y tế công lập thường phân nhóm thuốc gây mê theo nhóm dược lý trong danh mục thuốc thiết yếu của Bộ Y tế, kết hợp với mã UNSPSC khi tích hợp với phần mềm ERP theo chuẩn quốc tế (SAP, Oracle, IFS). Khi xây dựng catalog dược phẩm theo chuẩn UNSPSC, nên ánh xạ đến class 8 chữ số (ví dụ 51271600 cho nhóm amid) thay vì dừng ở family 51270000 để tăng độ chính xác trong phân tích chi tiêu (spend analysis).
Câu hỏi thường gặp #
- Lidocain và bupivacain thuộc class nào trong family 51270000?
Lidocain, bupivacain, ropivacain và các thuốc gây tê cục bộ cấu trúc amid thuộc class 51271600 (Anaesthetic amides). Đây là nhóm gây tê phổ biến nhất trong phẫu thuật, sản khoa và nha khoa. Khi lập danh mục thầu cho các thuốc này, nên dùng mã commodity 8 chữ số cụ thể thay vì chỉ dùng class.
- Propofol thuộc mã UNSPSC nào?
Propofol — thuốc khởi mê và duy trì mê tĩnh mạch phổ biến — có cấu trúc phenol và liên quan đến nhóm benzofuran/butyrat, do đó thường phân loại vào class 51271700 (Anaesthetic amidines and benzofurans and butyrates and cinnamates). Tuy nhiên, cần tra cứu commodity code 8 chữ số cụ thể trong phiên bản UNSPSC đang sử dụng để xác nhận.
- Ketamin có thuộc family 51270000 không?
Ketamin là thuốc gây mê phân ly (dissociative anaesthetic) cấu trúc amin, thường được phân loại vào class 51271800 (Anaesthetic amines) trong family 51270000. Tuy nhiên, ketamin cũng có tác dụng giảm đau và đôi khi được liệt kê trong nhóm CNS drugs (51140000); cần kiểm tra commodity code 8 chữ số theo phiên bản UNSPSC cụ thể đang áp dụng trong tổ chức.
- Thuốc hồi tỉnh như flumazenil hoặc sugammadex có thuộc 51270000 không?
Flumazenil (chất đối kháng benzodiazepin) và sugammadex (giải giãn cơ) được dùng như analeptics/adjuncts trong quy trình gây mê hồi sức. Theo định nghĩa UNSPSC, family 51270000 bao gồm cả adjuncts và analeptics, do đó các thuốc này có thể phân loại vào family này nếu commodity code 8 chữ số tương ứng tồn tại. Cần tra cứu thêm trong danh mục UNSPSC đầy đủ.
- Khi đấu thầu gói thuốc gây mê hỗn hợp nhiều hoạt chất, nên dùng mã nào?
Nếu gói thầu gộp nhiều hoạt chất gây mê không cùng một class, sử dụng mã family 51270000 ở cấp phân nhóm chung. Khi hệ thống yêu cầu mã chi tiết hơn hoặc phân tích chi tiêu theo nhóm hóa học, nên tách từng dòng thuốc và ánh xạ đến class con tương ứng (51271500–51271900).
- Thuốc gây mê bay hơi như sevofluran, isofluran thuộc class nào?
Các thuốc gây mê hô hấp (inhalation anaesthetics) dạng bay hơi như sevofluran, isofluran, desfluran có cấu trúc halogenated ether/hydrocarbon. UNSPSC có thể phân loại các thuốc này vào class chuyên biệt thuộc 51270000 ngoài 5 class được liệt kê trong bài. Cần tra cứu phiên bản UNv260801 đầy đủ để xác định commodity code chính xác.
- Family 51270000 có khác gì so với nhóm 51140000 Central nervous system drugs khi phân loại opioid dùng trong gây mê?
Ranh giới phân loại phụ thuộc vào mục đích sử dụng và cách UNSPSC gán commodity code. Opioid như fentanyl, sufentanil thường được gán vào nhóm CNS drugs (51140000) dù thường xuyên dùng trong phác đồ gây mê. Family 51270000 tập trung vào tác nhân có cơ chế gây mất cảm giác trực tiếp. Khi xây dựng catalog nội bộ, nên thống nhất quy tắc ánh xạ và áp dụng nhất quán để đảm bảo spend analysis chính xác.