Family 77120000 (English: Pollution tracking and monitoring and rehabilitation) là nhóm mã UNSPSC phân loại các dịch vụ theo dõi ô nhiễm (pollution tracking), giám sát chất lượng môi trường (environmental monitoring) và phục hồi môi trường bị ô nhiễm (environmental rehabilitation). Family này nằm trong Segment 77000000 Environmental Services — dịch vụ môi trường, bên cạnh các nhánh quản lý, bảo vệ và thí nghiệm môi trường.

Tại Việt Nam, các dịch vụ thuộc 77120000 được triển khai phổ biến trong các dự án quan trắc môi trường định kỳ theo yêu cầu của Bộ Tài nguyên và Môi trường, các chương trình phục hồi đất sau sự cố hóa chất, xử lý nguồn nước ô nhiễm tại khu công nghiệp, và giám sát chất lượng không khí tại đô thị lớn.

Định nghĩa #

Family 77120000 bao gồm ba nhóm dịch vụ cốt lõi:

  1. Theo dõi ô nhiễm (Pollution tracking): Thu thập dữ liệu liên tục hoặc định kỳ về sự phân tán, di chuyển và nồng độ chất ô nhiễm trong các thành phần môi trường (không khí, đất, nước).
  2. Giám sát chất lượng môi trường (Environmental monitoring): Đánh giá trạng thái môi trường so với tiêu chuẩn quy định, bao gồm quan trắc định kỳ, lắp đặt và vận hành trạm quan trắc tự động, lấy mẫu và phân tích tại hiện trường.
  3. Phục hồi môi trường ô nhiễm (Environmental rehabilitation): Triển khai các biện pháp kỹ thuật nhằm giảm thiểu, loại bỏ hoặc vô hiệu hóa chất ô nhiễm trong môi trường — bao gồm xử lý đất nhiễm, làm sạch nguồn nước ngầm bị ô nhiễm, và phục hồi hệ sinh thái sau sự cố môi trường.

Familly này tổ chức thành ba class theo thành phần môi trường bị ô nhiễm:

  • Class 77121500 — Air pollution: Dịch vụ liên quan đến ô nhiễm không khí.
  • Class 77121600 — Soil pollution: Dịch vụ liên quan đến ô nhiễm đất.
  • Class 77121700 — Water pollution: Dịch vụ liên quan đến ô nhiễm nước.

Familly 77120000 tập trung vào dịch vụ (service), không bao gồm thiết bị quan trắc hoặc hóa chất xử lý bán riêng lẻ — các vật tư đó thuộc các segment hàng hóa tương ứng.

Khi nào chọn mã này #

Chọn 77120000 (hoặc class con phù hợp) khi đối tượng mua sắm là dịch vụ thuộc một trong các trường hợp sau:

Theo dõi và giám sát ô nhiễm:

  • Hợp đồng quan trắc môi trường định kỳ (hàng quý, hàng năm) tại khu công nghiệp, nhà máy, cơ sở sản xuất theo yêu cầu pháp lý.
  • Dịch vụ lắp đặt, vận hành và bảo trì trạm quan trắc không khí tự động (AQI — Air Quality Index).
  • Dịch vụ quan trắc chất lượng nước mặt, nước ngầm, nước thải tại các lưu vực sông, hồ.
  • Dịch vụ khảo sát, lấy mẫu và phân tích đất tại các vị trí nghi ngờ ô nhiễm.
  • Dịch vụ giám sát phát thải khí nhà kính (GHG — Greenhouse Gas) và khí thải công nghiệp.

Phục hồi môi trường:

  • Dịch vụ xử lý, phục hồi đất bị ô nhiễm kim loại nặng, hóa chất tồn lưu, dầu khoáng.
  • Dịch vụ xử lý nước ngầm bị nhiễm bẩn (bơm và xử lý, xử lý sinh học tại chỗ).
  • Dịch vụ phục hồi hệ sinh thái sau sự cố tràn dầu, rò rỉ hóa chất.
  • Dịch vụ cải tạo môi trường sau khai thác khoáng sản.

Nguyên tắc chọn class con:

  • Ô nhiễm không khí (khí thải, bụi, mùi) → 77121500
  • Ô nhiễm đất (đất nhiễm kim loại, hóa chất, dầu) → 77121600
  • Ô nhiễm nước (nước mặt, nước ngầm, nước thải) → 77121700
  • Khi gói thầu bao gồm nhiều thành phần môi trường không tách rời, dùng mã family 77120000.

Dễ nhầm với mã nào #

Family 77120000 dễ bị nhầm lẫn với các family lân cận trong Segment 77000000 và các mã dịch vụ liên quan:

Tên (EN) Điểm phân biệt
77100000 Environmental management Dịch vụ quản lý môi trường tổng thể: lập kế hoạch, đánh giá tác động môi trường (ĐTM), tư vấn chính sách — không tập trung vào theo dõi/phục hồi cụ thể
77110000 Environmental protection Dịch vụ bảo vệ môi trường: kiểm soát nguồn thải, phòng ngừa ô nhiễm — nhấn mạnh vào phòng ngừa, không phải xử lý sau khi ô nhiễm xảy ra
77130000 Pollutants tracking and monitoring and rehabilitation services Rất gần với 77120000; 77130000 là sibling, nhấn mạnh vào chất gây ô nhiễm (pollutants) cụ thể, trong khi 77120000 tiếp cận theo thành phần môi trường (không khí/đất/nước)
77140000 Environmental laboratory services Dịch vụ phòng thí nghiệm môi trường: phân tích mẫu, kiểm nghiệm chất lượng — là hoạt động hỗ trợ, không bao gồm hoạt động hiện trường hay phục hồi

Lưu ý đặc biệt về 7712000077130000: Hai family 7712000077130000 có tên rất tương đồng. Trong thực tế procurement Việt Nam, 77120000 được dùng phổ biến hơn khi gói thầu xác định rõ môi trường thụ hưởng (không khí, đất, nước). Family 77130000 phù hợp hơn khi gói thầu xác định theo loại chất gây ô nhiễm cụ thể (ví dụ: theo dõi chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy — POPs, hoặc theo dõi kim loại nặng đa môi trường).

Thiết bị vs. Dịch vụ: Thiết bị quan trắc môi trường (máy đo khí, thiết bị lấy mẫu nước, cảm biến đất) bán riêng lẻ không thuộc 77120000 — chúng thuộc Segment 41000000 (Laboratory and Measuring and Observing and Testing Equipment). Chỉ khi nhà cung cấp cung ứng trọn gói dịch vụ (bao gồm thiết bị + nhân sự + báo cáo kết quả) mới phân loại vào 77120000.

Cấu trúc mã và các class con #

Family 77120000 gồm ba class được tổ chức theo thành phần môi trường:

Mã Class Tên (EN) Nội dung chính
77121500 Air pollution Theo dõi, giám sát và phục hồi ô nhiễm không khí: quan trắc AQI, khí thải nhà máy, bụi mịn PM2.5/PM10, GHG, kiểm soát mùi
77121600 Soil pollution Theo dõi, giám sát và phục hồi ô nhiễm đất: khảo sát đất nhiễm, xử lý sinh học, hóa học, cơ học tại chỗ hoặc ngoại vi
77121700 Water pollution Theo dõi, giám sát và phục hồi ô nhiễm nước: nước mặt, nước ngầm, nước thải — quan trắc liên tục, xử lý làm sạch nguồn nước

Khi gói thầu bao gồm dịch vụ cho nhiều thành phần môi trường đồng thời (ví dụ: quan trắc môi trường tổng hợp tại khu công nghiệp gồm cả không khí, nước thải và đất), sử dụng mã family 77120000 thay vì mã class.

Lưu ý procurement tại Việt Nam #

Tại Việt Nam, các dịch vụ thuộc family 77120000 thường được mua sắm trong các bối cảnh pháp lý và thực tiễn sau:

Yêu cầu pháp lý:

  • Quan trắc môi trường định kỳ theo Luật Bảo vệ Môi trường 2020 và Nghị định 08/2022/NĐ-CP — các cơ sở sản xuất, khu công nghiệp, bệnh viện, cơ sở xử lý chất thải phải ký hợp đồng với đơn vị quan trắc được Bộ TN&MT phê duyệt.
  • Chương trình quan trắc môi trường quốc gia do Tổng cục Môi trường triển khai thường dùng mã dịch vụ trong nhóm này.

Hình thức hợp đồng phổ biến:

  • Hợp đồng dịch vụ quan trắc định kỳ (thường 1-3 năm).
  • Hợp đồng EPC (thiết kế — cung cấp thiết bị — thi công) cho trạm quan trắc tự động.
  • Hợp đồng tư vấn + thi công phục hồi môi trường (khảo sát → thiết kế giải pháp → thi công xử lý).

Đơn vị thực hiện: Các đơn vị cung cấp dịch vụ thuộc nhóm này cần có Giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động dịch vụ quan trắc môi trường (theo Thông tư 24/2017/TT-BTNMT và các văn bản sửa đổi). Khi đấu thầu, tài liệu mời thầu cần yêu cầu đơn vị cung cấp chứng nhận này.

Mã VSIC liên quan: Dịch vụ thuộc family 77120000 gắn với mã VSIC 7120 (Kiểm tra và phân tích kỹ thuật) và 7490 (Hoạt động chuyên môn, khoa học và công nghệ khác), tùy theo nội dung hợp đồng cụ thể.

Câu hỏi thường gặp #

Family 77120000 khác gì so với family 77130000 (Pollutants tracking and monitoring and rehabilitation services)?

Hai family rất gần nhau về tên gọi. Family 77120000 tiếp cận theo thành phần môi trường thụ hưởng (không khí, đất, nước), trong khi 77130000 tiếp cận theo loại chất gây ô nhiễm cụ thể. Trong thực tế, 77120000 thường được dùng cho các gói quan trắc môi trường tổng hợp hoặc theo từng thành phần môi trường; 77130000 phù hợp hơn khi gói thầu định danh chất ô nhiễm cụ thể (POPs, kim loại nặng đa môi trường).

Dịch vụ lắp đặt trạm quan trắc không khí tự động thuộc mã nào?

Nếu đối tượng hợp đồng là dịch vụ lắp đặt, vận hành và cung cấp dữ liệu quan trắc không khí trọn gói, phân loại vào class 77121500 (Air pollution) thuộc family 77120000. Nếu chỉ mua thiết bị quan trắc (phần cứng cảm biến, máy đo) không kèm dịch vụ, phân loại vào Segment 41000000 (Laboratory and Measuring Equipment).

Quan trắc môi trường định kỳ theo yêu cầu của Luật Bảo vệ Môi trường Việt Nam nên dùng mã class nào?

Tùy thành phần môi trường: quan trắc khí thải/không khí → 77121500; quan trắc nước thải/nước mặt/nước ngầm → 77121700; quan trắc đất và trầm tích → 77121600. Gói thầu gộp nhiều thành phần trong một hợp đồng dùng mã family 77120000.

Dịch vụ phục hồi đất sau sự cố tràn dầu thuộc mã nào trong family này?

Thuộc class 77121600 (Soil pollution) — phục hồi ô nhiễm đất do dầu khoáng là một trong các ứng dụng tiêu biểu của class này. Nếu sự cố tràn dầu đồng thời ảnh hưởng đến nguồn nước, phần dịch vụ xử lý nước phân loại vào 77121700.

Dịch vụ đánh giá tác động môi trường (ĐTM) có thuộc 77120000 không?

Không. Dịch vụ lập báo cáo đánh giá tác động môi trường (Environmental Impact Assessment) thuộc Family 77100000 (Environmental management) — nhóm quản lý và tư vấn môi trường, không phải theo dõi và phục hồi ô nhiễm.

Phân tích mẫu nước, đất tại phòng thí nghiệm có thuộc 77120000 không?

Không hoàn toàn. Dịch vụ phân tích mẫu đơn thuần tại phòng thí nghiệm thuộc Family 77140000 (Environmental laboratory services). Tuy nhiên, khi phân tích mẫu là một phần trong gói dịch vụ quan trắc hiện trường tổng thể, toàn bộ gói được phân loại theo 77120000 (hoặc class con tương ứng) dựa trên mục tiêu chủ đạo của hợp đồng.

Giám sát phát thải khí nhà kính (GHG monitoring) thuộc mã nào?

Giám sát phát thải khí nhà kính là một dịch vụ theo dõi ô nhiễm không khí và phân loại vào class 77121500 (Air pollution) trong family 77120000. Đây là dạng dịch vụ ngày càng phổ biến tại Việt Nam trong bối cảnh các cam kết NDC (Đóng góp do quốc gia tự quyết định) và thị trường tín chỉ carbon.

Xem thêm #

Danh mục