Family 26100000 (English: Power sources) trong UNSPSC phân loại các thiết bị tạo ra hoặc chuyển đổi năng lượng thành cơ năng (mechanical power) phục vụ vận hành máy móc và hệ thống công nghiệp. Family này bao gồm động cơ điện xoay chiều (AC motors), động cơ điện một chiều (DC motors), động cơ không dùng điện (non-electric motors), các linh kiện và phụ tùng động cơ (motor/generator components), cũng như động cơ đốt trong (engines). Family 26100000 thuộc Segment 26000000 Power Generation and Distribution Machinery and Accessories và đóng vai trò nền tảng trong procurement thiết bị cơ điện tại các ngành công nghiệp, xây dựng, năng lượng và sản xuất ở Việt Nam.

Định nghĩa #

Family 26100000 tập hợp các thiết bị và linh kiện có chức năng tạo ra cơ năng (mechanical power) từ các dạng năng lượng đầu vào khác nhau — điện năng, nhiên liệu hóa thạch, khí nén hoặc năng lượng thủy lực. Định nghĩa UNSPSC gốc (Power sources) không giới hạn ở một dạng năng lượng đầu vào duy nhất, mà bao hàm toàn bộ phổ thiết bị nguồn động lực ở cấp thiết bị hoàn chỉnh lẫn cấp linh kiện.

Các class con trong family:

Class Tên (EN) Nội dung chính
26101100 Electric alternating current AC motors Động cơ điện xoay chiều (1 pha, 3 pha, servo AC)
26101200 Electric direct current DC motors Động cơ điện một chiều (brushed, brushless DC)
26101300 Non electric motors Động cơ khí nén, thủy lực, hơi nước
26101400 Motor or generator components Rotor, stator, cuộn dây, chổi than, vỏ động cơ
26101500 Engines Động cơ đốt trong (diesel, xăng, gas)

Phạm vi family không bao gồm thiết bị phân phối và truyền tải điện (thuộc Family 26120000 Electrical wire and cable and harness), bộ ắc quy và máy phát điện tích hợp hệ thống (thuộc Family 26110000 Batteries and generators), hay lò phản ứng hạt nhân (thuộc Family 26140000).

Khi nào chọn mã này #

Chọn Family 26100000 (hoặc class con tương ứng) khi đối tượng mua sắm là thiết bị có chức năng chính là tạo ra mô-men xoắn hoặc chuyển động cơ học. Các bối cảnh procurement điển hình tại Việt Nam:

1. Mua động cơ điện công nghiệp

  • Động cơ xoay chiều 3 pha lắp băng tải, bơm, quạt, máy nén khí → class 26101100.
  • Động cơ servo AC điều khiển CNC, robot công nghiệp → class 26101100.
  • Động cơ DC cho xe nâng điện, thiết bị kéo → class 26101200.
  • Động cơ BLDC (brushless DC) dùng trong quạt điều hòa công nghiệp, thiết bị y tế → class 26101200.

2. Mua động cơ phi điện

  • Động cơ khí nén (pneumatic motor) cho dụng cụ cầm tay công nghiệp → class 26101300.
  • Động cơ thủy lực (hydraulic motor) cho máy xây dựng, cần cẩu → class 26101300.

3. Mua linh kiện, phụ tùng động cơ

  • Rotor, stator, cuộn dây thay thế, chổi than, bạc đạn bộ phận → class 26101400.
  • Vỏ và nắp chắn động cơ thay thế → class 26101400.

4. Mua động cơ đốt trong

  • Động cơ diesel rời (không kèm khung máy phát) cho máy bơm nông nghiệp, máy nén → class 26101500.
  • Động cơ xăng rời cho máy phát điện cỡ nhỏ (mua động cơ đơn lẻ, không phải cụm máy phát hoàn chỉnh) → class 26101500.

Khi gói thầu gộp nhiều loại thiết bị nguồn động lực không cùng class, dùng mã family 26100000 làm mã phân loại chung.

Dễ nhầm với mã nào #

Family 26100000 thường bị nhầm với các family lân cận trong cùng Segment 26000000:

Family Tên (EN) Điểm khác biệt so với 26100000
26110000 Batteries and generators and kinetic power transmission Gồm ắc quy, máy phát điện hoàn chỉnh (cụm genset), bộ truyền động cơ học (bánh răng, xích, khớp nối). Máy phát điện là thiết bị tạo ra điện năng, trong khi 26100000 là thiết bị tạo ra cơ năng. Nếu mua genset diesel-alternator nguyên cụm → 26110000; nếu mua riêng động cơ diesel rời → 26101500.
26120000 Electrical wire and cable and harness Dây điện, cáp điện, bó dây — vật tư truyền dẫn điện, không tạo ra năng lượng cơ học.
26130000 Power generation Thiết bị hệ thống sản xuất điện quy mô lớn (tuabin gió, tuabin hơi, hệ thống PV). Khác 26100000 ở chỗ đầu ra là điện năng, không phải cơ năng.
26140000 Atomic and nuclear energy machinery and equipment Thiết bị lò phản ứng hạt nhân — hoàn toàn ngoài phạm vi động cơ thông thường.

Các lưu ý thực tiễn:

  • Bơm và máy nén hoàn chỉnh (motor + bơm lắp ráp sẵn) thường thuộc Segment 40000000 (Distribution and Conditioning Systems) chứ không phải 26100000. Chỉ dùng 26100000 khi mua riêng động cơ (trước khi ghép với đầu bơm).
  • Bộ biến tần (VFD/inverter) điều khiển động cơ thuộc Segment 39000000 (Electrical Components) hoặc 26110000, không thuộc 26100000.
  • Hộp số (gearbox) ghép với động cơ — nếu mua riêng hộp số → thuộc 26110000 (kinetic power transmission); nếu mua cụm motor-gearbox → xét theo chức năng chính.

Cấu trúc mã và các class con #

Sơ đồ phân cấp của Family 26100000 trong UNSPSC v26.0801:

Segment  26000000 — Power Generation and Distribution Machinery and Accessories
  Family   26100000 — Power sources
    Class  26101100 — Electric alternating current AC motors
    Class  26101200 — Electric direct current DC motors
    Class  26101300 — Non electric motors
    Class  26101400 — Motor or generator components
    Class  26101500 — Engines

Class 26101100 — Động cơ điện xoay chiều (AC motors) Bao gồm động cơ cảm ứng (induction motor) 1 pha và 3 pha, động cơ đồng bộ (synchronous motor), động cơ servo AC, động cơ bước (stepper motor) dùng nguồn AC. Đây là nhóm phổ biến nhất trong procurement công nghiệp Việt Nam, thường đi kèm tiêu chuẩn hiệu suất IE2/IE3 theo IEC 60034-30.

Class 26101200 — Động cơ điện một chiều (DC motors) Bao gồm động cơ DC có chổi than (brushed DC), động cơ DC không chổi than (BLDC/brushless DC). Ứng dụng điển hình: xe nâng điện, băng tải điều tốc, thiết bị y tế, robot nhỏ.

Class 26101300 — Động cơ không dùng điện (Non electric motors) Bao gồm động cơ khí nén (pneumatic motor), động cơ thủy lực (hydraulic motor), động cơ chạy bằng hơi nước. Không bao gồm động cơ đốt trong (→ 26101500).

Class 26101400 — Linh kiện động cơ và máy phát (Motor or generator components) Bao gồm rotor, stator, cuộn dây stato/rôto, chổi than, vành trượt, bạc đạn (bearing) chuyên dụng cho động cơ, vỏ máy, nắp chắn. Mua phụ tùng thay thế cho động cơ hiện hữu → class này.

Class 26101500 — Động cơ đốt trong (Engines) Bao gồm động cơ diesel, xăng, gas (LPG/CNG) ở dạng rời — chưa lắp thành cụm máy hoàn chỉnh. Dùng khi mua động cơ để lắp ráp tùy chỉnh.

Lưu ý procurement tại Việt Nam #

Tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng: Từ năm 2023, Việt Nam áp dụng quy chuẩn hiệu suất năng lượng tối thiểu (MEPS) cho động cơ điện theo QCVN 11, tương đương mức IE2 của IEC. Hồ sơ mời thầu trong các dự án đầu tư công và FDI thường yêu cầu chứng chỉ hiệu suất theo IE2 hoặc IE3. Khi lập danh mục vật tư, cần ghi rõ cấp hiệu suất bên cạnh mã UNSPSC.

Xuất xứ và thuế nhập khẩu: Động cơ điện nhập khẩu chịu thuế theo HS Chapter 85 (điện cơ) và Chapter 84 (động cơ đốt trong). Biểu thuế ATIGA/RCEP có thể áp dụng cho hàng xuất xứ ASEAN và đối tác. Nên tra cứu mã HS tương ứng song song với mã UNSPSC khi làm hồ sơ nhập khẩu.

Nhãn năng lượng: Đối với động cơ điện bán lẻ dưới 150 kW, Bộ Công Thương yêu cầu dán nhãn năng lượng theo Thông tư 36/2016/TT-BCT và các văn bản sửa đổi. Procurement nội bộ doanh nghiệp không bắt buộc, nhưng dự án sử dụng ngân sách nhà nước thường bị kiểm tra tuân thủ.

Phân biệt mua mới và mua phụ tùng: Khi gói thầu gồm cả động cơ mới lẫn phụ tùng thay thế, nên tách thành hai line item: động cơ hoàn chỉnh (26101100/26101200/26101500) và linh kiện (26101400). Gộp chung dễ gây sai lệch trong phân tích chi tiêu và báo cáo tài sản cố định.

Câu hỏi thường gặp #

Mua máy phát điện diesel hoàn chỉnh (genset) dùng mã nào — 26100000 hay 26110000?

Genset diesel-alternator lắp sẵn nguyên cụm thuộc Family 26110000 (Batteries and generators and kinetic power transmission). Family 26100000 chỉ áp dụng khi mua riêng động cơ diesel rời (class 26101500 Engines) chưa ghép với đầu alternator. Ranh giới là trạng thái lắp ráp: cụm hoàn chỉnh → 26110000; động cơ đơn lẻ → 26101500.

Bộ biến tần (VFD) điều khiển động cơ AC thuộc mã nào?

Bộ biến tần (Variable Frequency Drive) không thuộc Family 26100000 mà thuộc các mã trong Segment 39000000 (Electrical Components and Supplies) hoặc Segment 26110000 tùy cấu hình. Lý do: biến tần là thiết bị điều khiển điện tử, không tự tạo ra cơ năng. Chỉ động cơ đi kèm mới phân loại vào 26100000.

Động cơ servo AC dùng trong máy CNC thuộc class nào?

Động cơ servo AC (AC servo motor) thuộc class 26101100 (Electric alternating current AC motors). Đây là dạng động cơ đồng bộ AC vòng kín (closed-loop synchronous AC motor) có encoder phản hồi vị trí, phân loại cùng nhóm với động cơ AC công nghiệp thông thường trong UNSPSC.

Bơm nước hoàn chỉnh (motor + đầu bơm) thuộc Family 26100000 không?

Không. Bơm hoàn chỉnh (motor lắp sẵn với đầu bơm) phân loại vào Segment 40000000 (Distribution and Conditioning Systems), cụ thể là các class bơm li tâm hoặc bơm thể tích tương ứng. Family 26100000 chỉ áp dụng khi mua riêng động cơ điện hoặc động cơ đốt trong chưa lắp với đầu bơm.

Chổi than (carbon brush) thay thế cho động cơ DC thuộc class nào?

Chổi than và các linh kiện thay thế cho động cơ (rotor, stator, cuộn dây, vành trượt, bạc đạn chuyên dụng) thuộc class 26101400 (Motor or generator components). Khi lập hồ sơ thầu phụ tùng sửa chữa động cơ, nên dùng class này thay vì mã động cơ hoàn chỉnh.

Động cơ thủy lực (hydraulic motor) gắn trên máy xúc có thuộc 26100000 không?

Có. Động cơ thủy lực (hydraulic motor) là dạng động cơ phi điện, phân loại vào class 26101300 (Non electric motors) thuộc Family 26100000. Lưu ý phân biệt với bơm thủy lực (hydraulic pump) — bơm thủy lực tạo ra áp suất dầu, không tạo ra chuyển động cơ học trực tiếp, nên thuộc Segment 40000000.

Tiêu chuẩn hiệu suất IE2/IE3 có ảnh hưởng đến cách gán mã UNSPSC không?

Không. Cấp hiệu suất IE2/IE3 là thuộc tính kỹ thuật của sản phẩm, không thay đổi mã UNSPSC. Động cơ IE2 và IE3 đều phân loại vào cùng class (ví dụ 26101100 cho AC motor). Tuy nhiên, trong hồ sơ mời thầu tại Việt Nam, cấp hiệu suất cần được ghi rõ trong phần thông số kỹ thuật đi kèm mã UNSPSC.

Xem thêm #

Danh mục