Mã UNSPSC 26100000 — Nguồn động lực (Power sources)
Cấp nhóm 26100000 – Nguồn động lực (English: Power sources) trong UNSPSC phân loại các thiết bị tạo ra hoặc chuyển đổi năng lượng thành cơ năng (mechanical power) phục vụ vận hành máy móc và hệ thống công nghiệp. Cấp nhóm này bao gồm động cơ điện xoay chiều (AC motors), động cơ điện một chiều (DC motors), động cơ không dùng điện (non-electric motors), các linh kiện và phụ tùng động cơ (motor/generator components), cũng như động cơ đốt trong (engines). Cấp nhóm 26100000 thuộc Cấp ngành 26000000 – Máy móc và phụ kiện sản xuất, phân phối điện năng Power Generation and Distribution Machinery and Accessories và đóng vai trò nền tảng trong procurement thiết bị cơ điện tại các ngành công nghiệp, xây dựng, năng lượng và sản xuất ở Việt Nam.
Định nghĩa #
Cấp nhóm 26100000 tập hợp các thiết bị và linh kiện có chức năng tạo ra cơ năng (mechanical power) từ các dạng năng lượng đầu vào khác nhau — điện năng, nhiên liệu hóa thạch, khí nén hoặc năng lượng thủy lực. Định nghĩa UNSPSC gốc (Power sources) không giới hạn ở một dạng năng lượng đầu vào duy nhất, mà bao hàm toàn bộ phổ thiết bị nguồn động lực ở cấp thiết bị hoàn chỉnh lẫn cấp linh kiện.
Các cấp lớp con trong cấp nhóm:
| Mã | Tên (EN) | Nội dung chính |
|---|---|---|
| 26101100 – Động cơ điện AC xoay chiều | Electric alternating current AC motors | Động cơ điện xoay chiều (1 pha, 3 pha, servo AC) |
| 26101200 – Động cơ điện một chiều DC | Electric direct current DC motors | Động cơ điện một chiều (brushed, brushless DC) |
| 26101300 – Động cơ không điện | Non electric motors | Động cơ khí nén, thủy lực, hơi nước |
| 26101400 – Phụ tùng động cơ hoặc phát điện | Motor or generator components | Rotor, stator, cuộn dây, chổi than, vỏ động cơ |
| 26101500 – Động cơ | Engines | Động cơ đốt trong (diesel, xăng, gas) |
Phạm vi cấp nhóm không bao gồm thiết bị phân phối và truyền tải điện (thuộc Cấp nhóm 26120000 – Dây điện, cáp điện và bộ dây điện Electrical wire and cable and harness), bộ ắc quy và máy phát điện tích hợp hệ thống (thuộc Cấp nhóm 26110000 – Pin, máy phát và truyền động cơ học Batteries and generators), hay lò phản ứng hạt nhân (thuộc Cấp nhóm 26140000 – Máy móc và thiết bị năng lượng nguyên tử và hạt nhân).
Khi nào chọn mã này #
Chọn Cấp nhóm 26100000 (hoặc cấp lớp con tương ứng) khi đối tượng mua sắm là thiết bị có chức năng chính là tạo ra mô-men xoắn hoặc chuyển động cơ học. Các bối cảnh procurement điển hình tại Việt Nam:
1. Mua động cơ điện công nghiệp
- Động cơ xoay chiều 3 pha lắp băng tải, bơm, quạt, máy nén khí → cấp lớp 26101100.
- Động cơ servo AC điều khiển CNC, robot công nghiệp → cấp lớp 26101100.
- Động cơ DC cho xe nâng điện, thiết bị kéo → cấp lớp 26101200.
- Động cơ BLDC (brushless DC) dùng trong quạt điều hòa công nghiệp, thiết bị y tế → cấp lớp 26101200.
2. Mua động cơ phi điện
- Động cơ khí nén (pneumatic motor) cho dụng cụ cầm tay công nghiệp → cấp lớp 26101300.
- Động cơ thủy lực (hydraulic motor) cho máy xây dựng, cần cẩu → cấp lớp 26101300.
3. Mua linh kiện, phụ tùng động cơ
- Rotor, stator, cuộn dây thay thế, chổi than, bạc đạn bộ phận → cấp lớp 26101400.
- Vỏ và nắp chắn động cơ thay thế → cấp lớp 26101400.
4. Mua động cơ đốt trong
- Động cơ diesel rời (không kèm khung máy phát) cho máy bơm nông nghiệp, máy nén → cấp lớp 26101500.
- Động cơ xăng rời cho máy phát điện cỡ nhỏ (mua động cơ đơn lẻ, không phải cụm máy phát hoàn chỉnh) → cấp lớp 26101500.
Khi gói thầu gộp nhiều loại thiết bị nguồn động lực không cùng cấp lớp, dùng mã cấp nhóm 26100000 làm mã phân loại chung.
Dễ nhầm với mã nào #
Cấp nhóm 26100000 thường bị nhầm với các cấp nhóm lân cận trong cùng Cấp ngành 26000000:
| Mã | Tên (EN) | Điểm khác biệt so với 26100000 |
|---|---|---|
| 26110000 | Batteries and generators and kinetic power transmission | Gồm ắc quy, máy phát điện hoàn chỉnh (cụm genset), bộ truyền động cơ học (bánh răng, xích, khớp nối). Máy phát điện là thiết bị tạo ra điện năng, trong khi 26100000 là thiết bị tạo ra cơ năng. Nếu mua genset diesel-alternator nguyên cụm → 26110000; nếu mua riêng động cơ diesel rời → 26101500. |
| 26120000 | Electrical wire and cable and harness | Dây điện, cáp điện, bó dây — vật tư truyền dẫn điện, không tạo ra năng lượng cơ học. |
| 26130000 – Phát điện | Power generation | Thiết bị hệ thống sản xuất điện quy mô lớn (tuabin gió, tuabin hơi, hệ thống PV). Khác 26100000 ở chỗ đầu ra là điện năng, không phải cơ năng. |
| 26140000 | Atomic and nuclear energy machinery and equipment | Thiết bị lò phản ứng hạt nhân — hoàn toàn ngoài phạm vi động cơ thông thường. |
Các lưu ý thực tiễn:
- Bơm và máy nén hoàn chỉnh (motor + bơm lắp ráp sẵn) thường thuộc Cấp ngành 40000000 – Hệ thống phân phối và điều hòa môi chất, thiết bị và linh kiện (Distribution and Conditioning Systems) chứ không phải 26100000. Chỉ dùng 26100000 khi mua riêng động cơ (trước khi ghép với đầu bơm).
- Bộ biến tần (VFD/inverter) điều khiển động cơ thuộc Cấp ngành 39000000 – Hệ thống điện, chiếu sáng và linh kiện phụ kiện (Electrical Components) hoặc 26110000, không thuộc 26100000.
- Hộp số (gearbox) ghép với động cơ — nếu mua riêng hộp số → thuộc 26110000 (kinetic power transmission); nếu mua cụm motor-gearbox → xét theo chức năng chính.
Cấu trúc mã và các cấp lớp con #
Sơ đồ phân cấp của Cấp nhóm 26100000 trong UNSPSC v26.0801:
Cấp ngành 26000000 — Power Generation and Distribution Machinery and Accessories
Cấp nhóm 26100000 — Power sources
Cấp lớp 26101100 — Electric alternating current AC motors
Cấp lớp 26101200 — Electric direct current DC motors
Cấp lớp 26101300 — Non electric motors
Cấp lớp 26101400 — Motor or generator components
Cấp lớp 26101500 — Engines
Cấp lớp 26101100 — Động cơ điện xoay chiều (AC motors) Bao gồm động cơ cảm ứng (induction motor) 1 pha và 3 pha, động cơ đồng bộ (synchronous motor), động cơ servo AC, động cơ bước (stepper motor) dùng nguồn AC. Đây là nhóm phổ biến nhất trong procurement công nghiệp Việt Nam, thường đi kèm tiêu chuẩn hiệu suất IE2/IE3 theo IEC 60034-30.
Cấp lớp 26101200 — Động cơ điện một chiều (DC motors) Bao gồm động cơ DC có chổi than (brushed DC), động cơ DC không chổi than (BLDC/brushless DC). Ứng dụng điển hình: xe nâng điện, băng tải điều tốc, thiết bị y tế, robot nhỏ.
Cấp lớp 26101300 — Động cơ không dùng điện (Non electric motors) Bao gồm động cơ khí nén (pneumatic motor), động cơ thủy lực (hydraulic motor), động cơ chạy bằng hơi nước. Không bao gồm động cơ đốt trong (→ 26101500).
Cấp lớp 26101400 — Linh kiện động cơ và máy phát (Motor or generator components) Bao gồm rotor, stator, cuộn dây stato/rôto, chổi than, vành trượt, bạc đạn (bearing) chuyên dụng cho động cơ, vỏ máy, nắp chắn. Mua phụ tùng thay thế cho động cơ hiện hữu → cấp lớp này.
Cấp lớp 26101500 — Động cơ đốt trong (Engines) Bao gồm động cơ diesel, xăng, gas (LPG/CNG) ở dạng rời — chưa lắp thành cụm máy hoàn chỉnh. Dùng khi mua động cơ để lắp ráp tùy chỉnh.
Lưu ý procurement tại Việt Nam #
Tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng: Từ năm 2023, Việt Nam áp dụng quy chuẩn hiệu suất năng lượng tối thiểu (MEPS) cho động cơ điện theo QCVN 11, tương đương mức IE2 của IEC. Hồ sơ mời thầu trong các dự án đầu tư công và FDI thường yêu cầu chứng chỉ hiệu suất theo IE2 hoặc IE3. Khi lập danh mục vật tư, cần ghi rõ cấp hiệu suất bên cạnh mã UNSPSC.
Xuất xứ và thuế nhập khẩu: Động cơ điện nhập khẩu chịu thuế theo HS Chapter 85 (điện cơ) và Chapter 84 (động cơ đốt trong). Biểu thuế ATIGA/RCEP có thể áp dụng cho hàng xuất xứ ASEAN và đối tác. Nên tra cứu mã HS tương ứng song song với mã UNSPSC khi làm hồ sơ nhập khẩu.
Nhãn năng lượng: Đối với động cơ điện bán lẻ dưới 150 kW, Bộ Công Thương yêu cầu dán nhãn năng lượng theo các Thông tư hướng dẫn của Bộ Công Thương và các văn bản sửa đổi. Procurement nội bộ doanh nghiệp không bắt buộc, nhưng dự án sử dụng ngân sách nhà nước thường bị kiểm tra tuân thủ.
Phân biệt mua mới và mua phụ tùng: Khi gói thầu gồm cả động cơ mới lẫn phụ tùng thay thế, nên tách thành hai line item: động cơ hoàn chỉnh (26101100/26101200/26101500) và linh kiện (26101400). Gộp chung dễ gây sai lệch trong phân tích chi tiêu và báo cáo tài sản cố định.
Câu hỏi thường gặp #
- Mua máy phát điện diesel hoàn chỉnh (genset) dùng mã nào — 26100000 hay 26110000?
Genset diesel-alternator lắp sẵn nguyên cụm thuộc Cấp nhóm 26110000 (Batteries and generators and kinetic power transmission). Cấp nhóm 26100000 chỉ áp dụng khi mua riêng động cơ diesel rời (Cấp lớp 26101500 Engines) chưa ghép với đầu alternator. Ranh giới là trạng thái lắp ráp: cụm hoàn chỉnh → 26110000; động cơ đơn lẻ → 26101500.
- Bộ biến tần (VFD) điều khiển động cơ AC thuộc mã nào?
Bộ biến tần (Variable Frequency Drive) không thuộc Cấp nhóm 26100000 mà thuộc các mã trong Cấp ngành 39000000 (Electrical Components and Supplies) hoặc Cấp nhóm 26110000 tùy cấu hình. Lý do: biến tần là thiết bị điều khiển điện tử, không tự tạo ra cơ năng. Chỉ động cơ đi kèm mới phân loại vào 26100000.
- Động cơ servo AC dùng trong máy CNC thuộc Cấp lớp nào?
Động cơ servo AC (AC servo motor) thuộc Cấp lớp 26101100 (Electric alternating current AC motors). Đây là dạng động cơ đồng bộ AC vòng kín (closed-loop synchronous AC motor) có encoder phản hồi vị trí, phân loại cùng nhóm với động cơ AC công nghiệp thông thường trong UNSPSC.
- Bơm nước hoàn chỉnh (motor + đầu bơm) thuộc Cấp nhóm 26100000 không?
Không. Bơm hoàn chỉnh (motor lắp sẵn với đầu bơm) phân loại vào Cấp ngành 40000000 (Distribution and Conditioning Systems), cụ thể là các cấp lớp bơm li tâm hoặc bơm thể tích tương ứng. Cấp nhóm 26100000 chỉ áp dụng khi mua riêng động cơ điện hoặc động cơ đốt trong chưa lắp với đầu bơm.
- Chổi than (carbon brush) thay thế cho động cơ DC thuộc Cấp lớp nào?
Chổi than và các linh kiện thay thế cho động cơ (rotor, stator, cuộn dây, vành trượt, bạc đạn chuyên dụng) thuộc Cấp lớp 26101400 (Motor or generator components). Khi lập hồ sơ thầu phụ tùng sửa chữa động cơ, nên dùng cấp lớp này thay vì mã động cơ hoàn chỉnh.
- Động cơ thủy lực (hydraulic motor) gắn trên máy xúc có thuộc 26100000 không?
Có. Động cơ thủy lực (hydraulic motor) là dạng động cơ phi điện, phân loại vào Cấp lớp 26101300 (Non electric motors) thuộc Cấp nhóm 26100000. Lưu ý phân biệt với bơm thủy lực (hydraulic pump) — bơm thủy lực tạo ra áp suất dầu, không tạo ra chuyển động cơ học trực tiếp, nên thuộc Cấp ngành 40000000.
- Tiêu chuẩn hiệu suất IE2/IE3 có ảnh hưởng đến cách gán mã UNSPSC không?
Không. Cấp hiệu suất IE2/IE3 là thuộc tính kỹ thuật của sản phẩm, không thay đổi mã UNSPSC. Động cơ IE2 và IE3 đều phân loại vào cùng cấp lớp (ví dụ 26101100 cho AC motor). Tuy nhiên, trong hồ sơ mời thầu tại Việt Nam, cấp hiệu suất cần được ghi rõ trong phần thông số kỹ thuật đi kèm mã UNSPSC.