Mã UNSPSC 26142300 — Thiết bị chắn bức xạ (Radiation shielding equipment)
Class 26142300 (English: Radiation shielding equipment) là nhóm UNSPSC phân loại thiết bị bảo vệ người lao động, bệnh nhân và môi trường khỏi tác hại bức xạ ion hóa. Class này thuộc Family 26140000 Atomic and nuclear energy machinery and equipment, Segment 26000000 Power Generation and Distribution Machinery. Các thiết bị trong class gồm vật liệu chắn (màn chì, bê tông cường độ cao), thiết bị giám sát cá nhân, và container bảo vệ nguồn phóng xạ. Ứng dụng tại Việt Nam chủ yếu trong bệnh viện phòng xạ trị (oncology), phòng chụp X-ray, phòng thí nghiệm hạt nhân, và các cơ sở công nghiệp sử dụng nguồn bức xạ ion hóa.
Định nghĩa #
Class 26142300 bao gồm thiết bị, vật liệu và dụng cụ được thiết kế để suy giảm hoặc ngăn chặn bức xạ ion hóa (bức xạ alpha, beta, gamma, neutron) từ các nguồn phóng xạ hoặc các thiết bị sinh phóng xạ như máy X-ray, máy gia tốc tuyến tính (linear accelerator), hoặc nguồn bức xạ hở (open sources).
Vật liệu chính trong class: chì (lead), bê tông cường độ cao, thép, đồ thị, polythene. Các thiết bị bao gồm màn chặn (screens), tấm chắn, buồng chứa có lá chắn (shielded rooms), hộp chứa an toàn (safes), và thiết bị giám sát cá nhân như huy hiệu phim (film badges) để đo liều bức xạ hấp thụ. Class này khác biệt với các family chuyên khác: không bao gồm thiết bị chiếu xạ chính (Irradiation equipment — 26142000) cũng như thiết bị hạt nhân phản ứng lõi (Nuclear reactor equipment — 26142100).
Khi nào chọn mã này #
Chọn 26142300 khi hợp đồng mua sắm bao gồm: (1) vật liệu hoặc thiết bị bảo vệ chống bức xạ trong phòng xạ trị — ví dụ hợp đồng cung cấp màn chì dẫn điện, tấm chắn boron polythene cho phòng nhân vật phẫu (neutron operating room), hoặc nâng cấp thư mục buồng chứa; (2) thiết bị giám sát cá nhân và môi trường — gồm huy hiệu film, máy đo liều cá nhân (personal dosimeter) cho nhân viên y tế; (3) container và hộp chứa an toàn cho các nguồn phóng xạ hoặc vật liệu phóng xạ trong kho bảo quản bệnh viện, phòng thí nghiệm hoặc nhà máy.
Ví dụ cụ thể (không chỉ định nhất): mua 50 m² màn chì để xây dựng phòng tầng chắn trong phòng xạ trị; cung cấp huy hiệu phim hàng tháng cho 30 nhân viên; mua hộp chứa chì để bảo quản nguồn Cobalt-60. Tránh nhầm lẫn: nếu mua máy phát bức xạ chính (máy X-ray lõi), dùng 26142000 hoặc 26142100 tương ứng; nếu mua dụng cụ đo bức xạ độc lập không kèm bảo vệ, xem 26141700 Dosimetry equipment.
Dễ nhầm với mã nào #
| Mã | Tên | Điểm phân biệt |
|---|---|---|
| 26141700 | Dosimetry equipment | Chỉ thiết bị đo bức xạ (máy đo liều, máy phát hiện), không bao gồm thiết bị bảo vệ chắn |
| 26142000 | Irradiation equipment | Máy phát bức xạ, máy X-ray, máy gia tốc — không phải thiết bị bảo vệ |
| 26142100 | Nuclear reactor equipment | Thiết bị lõi lò phản ứng, không phải bảo vệ/chắn bức xạ |
| 26142200 | Nuclear fuel equipment | Thiết bị liên quan xử lý/bảo quản nhiên liệu hạt nhân, khác với bảo vệ người |
| 26142400 | Radioactive waste equipment | Thiết bị xử lý chất thải phóng xạ — không phải bảo vệ chống bức xạ từ nguồn hoạt động |
Quy tắc phân biệt: (1) 26142300 tập trung bảo vệ khỏi bức xạ; (2) 26141700 là đo đạc bức xạ; (3) 26142000/26142100 là sinh bức xạ; (4) 26142200/26142400 là xử lý nhiên liệu/chất thải hạt nhân.
Các commodity tiêu biểu #
Các mã 8 chữ số trong class 26142300 mô tả chi tiết loại thiết bị:
| Code | Tên (EN) | Tên VN |
|---|---|---|
| 26142302 | Lead screens | Màn chì chắn bức xạ |
| 26142303 | Film badges | Huy hiệu phim đo liều cá nhân |
| 26142304 | Radiographic equipment | Thiết bị chụp X-ray bảo vệ |
| 26142306 | Shielded containers for radiation protection | Hộp chứa/container chắn bảo vệ |
| 26142307 | Lead chambers or safes for radiation protection | Buồng/hộp chứa chì bảo vệ bức xạ |
Khi gói thầu cần mã chính xác từng loại (ví dụ: mua riêng 200 huy hiệu phim hoặc mua 100 m² màn chì), dùng commodity 8 chữ số. Khi gộp nhiều loại thiết bị bảo vệ bức xạ khác nhau, dùng class 26142300.
Câu hỏi thường gặp #
- Huy hiệu phim (film badge) dùng để làm gì trong phòng xạ trị?
Huy hiệu phim là thiết bị giám sát cá nhân kích hoạt bằng bức xạ. Nhân viên y tế và kỹ thuật viên đeo huy hiệu suốt ca làm việc, và huy hiệu được gửi xưởng chuyên xử lý định kỳ để xác định liều bức xạ hấp thụ trong tháng. Mục đích là theo dõi xem liều có vượt ngưỡng an toàn cho phép hay không.
- Màn chì (lead screen) có loại nào khi mua?
Màn chì thường có dạng tấm (sheet), tấm dẫn điện (conductive lead), hoặc khung với lá chắn chì có thể di chuyển được. Chọn loại tùy theo không gian phòng (cố định hay di động), độ dày chì (công suất bức xạ), và yêu cầu an toàn. Thông thường phòng xạ trị dùng màn chì dẫn điện để tránh tích điện tĩnh gây nguy hiểm.
- Container chắn bức xạ (shielded container) khác với thiết bị chắn buồng (lead chamber) như thế nào?
Container là hộp đóng kín có thể di chuyển, dùng để vận chuyển hoặc bảo quản các nguồn phóng xạ nhỏ (như ống Cobalt). Lead chamber là buồng cố định hoặc bán cố định, thường là phần không gian bảo vệ trong phòng, hoặc tủ chứa lớn. Cả hai đều thuộc 26142306 và 26142307.
- Máy X-ray có thuộc class 26142300 không?
Không. Máy X-ray là thiết bị sinh bức xạ, thuộc mã 26142000 Irradiation equipment. Class 26142300 chỉ bao gồm thiết bị bảo vệ khỏi bức xạ từ máy X-ray, chứ không phải máy X-ray chính.
- Có cần sử dụng mã 26142300 khi mua dồng mạnh hấp thụ bức xạ (radiation absorbing material)?
Có nếu vật liệu đó được bao gói, định hình thành thiết bị bảo vệ (ví dụ: tấm polythene hấp thụ neutron có khung cứng để dán tường). Nếu là vật liệu thô (powder, resin chưa hình dạng) mua để tự chế biến, có thể thuộc segment hóa chất (segment 12) hoặc vật liệu (segment 11) tùy bản chất.