Mã UNSPSC 25000000 — Phương tiện vận tải và linh phụ kiện (Vehicles and their Accessories and Components)
Segment 25000000 (English: Vehicles and their Accessories and Components) là nhóm UNSPSC cấp cao nhất bao trùm toàn bộ các loại phương tiện vận chuyển (transport vehicles) — từ xe cơ giới (automotive vehicles), tàu thủy (marine craft), tàu hỏa (rail-bound vehicles), máy bay (powered aircraft) đến tàu vũ trụ (spacecraft) — cùng các phương tiện giải trí có và không có động cơ. Segment này đồng thời bao gồm linh kiện (components), phụ kiện (accessories) và hệ thống phục vụ sửa chữa, bảo trì, vận hành các phương tiện đó.
Trong hoạt động đấu thầu và mua sắm tại Việt Nam, Segment 25000000 xuất hiện phổ biến trong các gói thầu mua xe công vụ, bảo dưỡng đội xe, trang bị phương tiện thủy nội địa, và đầu tư hạ tầng đường sắt đô thị.
Định nghĩa #
Segment 25000000 theo chuẩn UNSPSC phiên bản UNv260801 gồm hai nhóm lớn:
1. Phương tiện vận tải và phương tiện giải trí
- Xe cơ giới (motor vehicles): ô tô con, xe tải, xe buýt, xe chuyên dụng (thuộc Family 25100000).
- Phương tiện đường thủy (marine transport): tàu hàng, tàu khách, ca nô, thuyền giải trí (Family 25110000).
- Phương tiện đường sắt và xe điện (railway and tramway machinery): đầu máy, toa xe, tàu điện ngầm (Family 25120000).
- Tàu bay (aircraft): máy bay dân dụng, trực thăng, thiết bị bay không người lái thương mại (Family 25130000).
- Tàu vũ trụ (spacecraft): vệ tinh, tàu con thoi, phương tiện phóng (Family 25150000).
- Phương tiện giải trí và địa hình: xe địa hình, mô-tô nước, thuyền buồm, xe đạp điện thể thao.
2. Linh kiện, phụ kiện và hệ thống hỗ trợ Bao gồm toàn bộ các bộ phận rời, tổ hợp lắp ráp (assemblies), hệ thống điều khiển, hệ thống truyền động và thiết bị dùng trong sửa chữa, bảo dưỡng định kỳ hoặc nâng cấp phương tiện thuộc segment này.
Ranh giới nội hàm quan trọng: phương tiện còn nguyên vẹn hoặc ở dạng CKD/SKD đều thuộc segment 25000000. Nhiên liệu, dầu bôi trơn và phụ gia không thuộc segment này mà thuộc Segment 15000000 (Fuels and Fuel Additives and Lubricants).
Cấu trúc mã #
Dưới đây là các Family tiêu biểu thuộc Segment 25000000:
| Mã Family | Tên UNSPSC gốc | Diễn giải Việt Nam |
|---|---|---|
| 25100000 | Motor vehicles | Xe cơ giới đường bộ |
| 25110000 | Marine transport | Phương tiện vận tải đường thủy |
| 25120000 | Railway and tramway machinery and equipment | Máy móc thiết bị đường sắt và xe điện |
| 25130000 | Aircraft | Tàu bay, máy bay |
| 25150000 | Spacecraft | Tàu vũ trụ, vệ tinh |
Mỗi family lại phân nhánh thành class (6 chữ số) và commodity (8 chữ số) theo loại phương tiện, tải trọng, động cơ, hoặc chức năng linh kiện.
Ví dụ chuỗi phân cấp cho xe tải hạng trung:
25000000 → 25100000 (Motor vehicles) → 25101500 (Trucks) → 25101503 (Medium duty trucks)
Khi nào chọn mã này #
Segment 25000000 được sử dụng khi đối tượng mua sắm là một trong các trường hợp sau:
Mua phương tiện nguyên chiếc hoặc bán thành phẩm (CKD/SKD) Gói thầu mua ô tô công vụ, xe buýt đô thị, đầu máy toa xe đường sắt, tàu tuần tra hải quan, trực thăng cứu hộ — đều quy về segment 25000000 và chọn class/commodity phù hợp theo loại phương tiện.
Mua linh kiện, phụ tùng thay thế Phụ tùng ô tô (hộp số, động cơ, hệ thống phanh), linh kiện thân tàu, bộ phận máy bay — thuộc các family con trong segment 25000000, không phải segment cơ khí tổng quát (20000000).
Dịch vụ bảo dưỡng kèm vật tư Khi hợp đồng bao gồm cả dịch vụ (service) lẫn vật tư thay thế, phần vật tư được phân loại theo segment 25000000; phần dịch vụ phân loại theo Segment 78000000 (Transportation and Storage and Mail Services) hoặc Segment 15000000 tùy nội dung.
Mua sắm phương tiện giải trí cơ giới Xe địa hình, mô-tô nước, thuyền buồm động cơ — nằm trong các family chuyên biệt của segment 25000000 khi phục vụ mục đích giải trí hoặc thể thao.
Lưu ý thực tế trong đấu thầu Việt Nam: nhiều gói thầu tại các bộ ngành, địa phương mua xe ô tô con phục vụ công tác và thường khai mã UNSPSC ở cấp segment (25000000) thay vì class cụ thể — điều này làm giảm độ chính xác dữ liệu. Thực hành tốt là khai ít nhất đến cấp class (25101500 hoặc tương đương).
Dễ nhầm với mã nào #
Segment 25000000 dễ bị nhầm với các segment láng giềng trong trường hợp phương tiện có tính năng chuyên dụng hoặc khi mua vật tư đi kèm:
Segment 20000000 — Mining and Well Drilling Machinery and Accessories Thiết bị khoan mỏ và khai thác có thể di chuyển nhưng không được phân loại là phương tiện vận tải. Ranh giới: nếu chức năng chính là vận chuyển người/hàng → 25000000; nếu chức năng chính là khai thác/khoan → 20000000.
Segment 21000000 — Farming and Fishing and Forestry and Wildlife Machinery and Accessories Máy kéo nông nghiệp, tàu đánh cá chuyên dụng có thể bị nhầm. Tàu đánh cá khi được mua cho mục đích khai thác hải sản thì thuộc 21000000; khi mua làm phương tiện vận chuyển thủy sản thì có thể thuộc 25110000. Cần xét mục đích sử dụng chính.
Segment 15000000 — Fuels and Fuel Additives and Lubricants Nhiên liệu, dầu nhớt, phụ gia dùng cho phương tiện không thuộc 25000000. Một hợp đồng bảo dưỡng xe bao gồm thay dầu cần tách riêng: dầu nhớt → 15000000, công lao động và phụ tùng cơ khí → 25000000.
Segment 78000000 — Transportation and Storage and Mail Services Dịch vụ vận tải (thuê xe, thuê tàu) thuộc segment 78000000. Segment 25000000 chỉ dành cho hàng hóa vật chất (phương tiện và linh kiện), không bao gồm dịch vụ vận chuyển.
Lưu ý procurement tại Việt Nam #
Quy định về tiêu chuẩn, định mức xe công Tại Việt Nam, việc mua sắm xe ô tô phục vụ công tác chịu sự điều chỉnh của Nghị định về tiêu chuẩn, định mức sử dụng xe ô tô. Đơn vị mua sắm cần đối chiếu định mức được phê duyệt trước khi lập dự toán và lựa chọn class UNSPSC phù hợp (ví dụ: xe sedan → 25101501, xe SUV → lớp khác trong 25101500).
Ô tô điện và phương tiện sử dụng năng lượng mới Xe điện (electric vehicles), xe hybrid vẫn thuộc Segment 25000000 (không thay đổi phân loại UNSPSC do thay đổi nguồn động lực). Tuy nhiên, bộ sạc điện và hạ tầng sạc có thể thuộc Segment 39000000 (Electrical Systems and Lighting and Components).
Tàu thủy nội địa và phương tiện thủy chuyên dụng Việt Nam có hệ thống đường thủy nội địa phát triển. Phà, tàu du lịch sông, ca nô cứu hộ đều thuộc Family 25110000. Khi phân loại, cần xác định rõ tải trọng và mục đích để chọn class con chính xác.
Mã HS và VSIC liên quan Khi khai báo hải quan song song với UNSPSC, phương tiện vận tải thường ánh xạ vào HS Chapter 86 (đường sắt), 87 (đường bộ), 88 (hàng không), 89 (đường thủy). Mã VSIC liên quan gồm nhóm 29 (sản xuất xe có động cơ) và nhóm 30 (sản xuất phương tiện vận tải khác).
Câu hỏi thường gặp #
- Phụ tùng ô tô như lốp xe, hộp số có thuộc segment 25000000 không?
Có. Linh kiện và phụ tùng phục vụ sửa chữa, bảo dưỡng phương tiện vận tải đều thuộc Segment 25000000, không phải segment cơ khí tổng quát. Lốp xe thuộc class riêng trong family Motor vehicles accessories; hộp số thuộc class tương ứng trong nhóm drivetrain components.
- Dịch vụ thuê xe ô tô dài hạn cho cơ quan nhà nước thuộc mã nào?
Dịch vụ thuê xe (car rental / fleet leasing) là dịch vụ vận tải, thuộc Segment 78000000 (Transportation and Storage and Mail Services), không phải 25000000. Segment 25000000 chỉ áp dụng cho hàng hóa vật chất — phương tiện và linh kiện.
- Xe nâng hàng (forklift) có thuộc segment 25000000 không?
Xe nâng hàng thường không thuộc 25000000 vì chức năng chính là nâng hạ/vận chuyển nội bộ kho bãi, không phải vận chuyển người hoặc hàng trên đường công cộng. Forklift thường được phân loại vào Segment 24000000 (Material Handling and Conditioning Equipment) hoặc Segment 20000000 tùy cấu hình.
- Máy bay không người lái (drone) thương mại thuộc mã nào trong segment này?
Drone thương mại (UAV) thuộc Family 25130000 (Aircraft) trong Segment 25000000. Tuy nhiên, một số loại drone nhỏ dùng cho mục đích chụp ảnh/giám sát có thể được phân vào segment thiết bị điện tử tùy phiên bản UNSPSC và mục đích sử dụng; cần tra cứu class cụ thể để xác nhận.
- Nhiên liệu và dầu nhớt mua kèm hợp đồng bảo dưỡng xe có thuộc 25000000 không?
Không. Nhiên liệu, dầu bôi trơn và phụ gia thuộc Segment 15000000 (Fuels and Fuel Additives and Lubricants and Anti corrosive Materials). Khi một hợp đồng bảo dưỡng bao gồm cả vật tư này, cần tách dòng và phân loại riêng cho mỗi segment tương ứng.
- Tàu đánh cá mua cho doanh nghiệp thủy sản thuộc segment nào?
Tàu đánh cá chuyên dụng khai thác hải sản thường được phân vào Segment 21000000 (Farming and Fishing and Forestry and Wildlife Machinery). Nếu con tàu chủ yếu dùng để vận chuyển thủy sản sau khai thác, có thể xét phân vào Family 25110000 (Marine transport) trong Segment 25000000; tiêu chí quyết định là mục đích sử dụng chính.
- Khi mua xe ô tô công vụ, nên khai mã UNSPSC ở cấp nào?
Thực hành tốt là khai ít nhất đến cấp class (6 chữ số) hoặc commodity (8 chữ số) để tăng độ chính xác dữ liệu đấu thầu. Ví dụ: xe sedan dưới 9 chỗ có thể khai 25101501 thay vì chỉ dừng ở 25000000. Việc khai ở cấp segment làm giảm khả năng so sánh giá và phân tích thị trường.